Vào giữa tháng 11 năm 2025, các thị trường toàn cầu vốn đã chao đảo bởi định giá cao, đà hạ nhiệt của công nghệ và sự bất định trong chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Thêm vào đó là một căng thẳng ngoại giao mới giữa Trung Quốc và Nhật Bản, càng khiến tâm lý nhà đầu tư xáo trộn, đặc biệt tại các ngành du lịch và bán lẻ ở Tokyo.

Căng Thẳng Địa Chính Trị và Tác Động Thị Trường

Cuộc đối đầu leo thang sau khi Bắc Kinh ban hành khuyến cáo du lịch, cảnh báo công dân Trung Quốc không nên đến hoặc du học tại Nhật Bản, viện dẫn các lo ngại an ninh và những vụ việc trong quá khứ. Truyền thông Nhật cho biết Tokyo đã cử quan chức sang Trung Quốc nhằm hạ nhiệt tình hình. Tuy nhiên, hành động của Bắc Kinh vượt quá cảnh báo: cuối tuần qua, họ đã điều bốn tàu tuần tra hải quân có vũ trang tới vùng biển tranh chấp, đưa ra cơ sở pháp lý mà phía Nhật coi là khiêu khích. Truyền thông nhà nước Trung Quốc mô tả lập trường của Nhật như một dạng phiêu lưu quân sự, gợi lại ký ức Thế chiến II.

Thị trường phản ứng mạnh mẽ. Cổ phiếu của các nhà bán lẻ lớn và doanh nghiệp liên quan đến du lịch tại Nhật giảm sâu, có mã mất gần 10–12%, khi các nhà phân tích tính toán thiệt hại kinh tế nếu lượng khách Trung Quốc sụt giảm nghiêm trọng. Các cửa hàng bách hóa, công ty vận hành công viên giải trí như Oriental Land (quản lý Tokyo Disneyland), chuỗi khách sạn và hãng hàng không đều chịu tác động nặng nề. Nomura ước tính việc ngừng hoàn toàn khách du lịch Trung Quốc có thể khiến Nhật mất hơn 200 tỷ yên, cho thấy mức độ dễ tổn thương của ngành này.

Lo Ngại Nhà Đầu Tư và Bối Cảnh Lịch Sử

Khách du lịch Trung Quốc từ lâu là nguồn thu nhập quan trọng của Nhật, chiếm khoảng 30% chi tiêu du lịch trong quý gần nhất. Cảnh báo bất ngờ từ Bắc Kinh làm dấy lên lo ngại về suy giảm kéo dài doanh thu du lịch, kéo theo tác động dây chuyền đến bán lẻ, khách sạn và vận tải. Các nhà phân tích lưu ý rằng đợt bán tháo không chỉ do rủi ro địa chính trị—nó diễn ra song song với hoạt động chốt lời khi thị trường vừa đạt đỉnh.

Lịch sử cho thấy các cú sốc địa chính trị thường gây giảm mạnh ngay lập tức, nhưng tác động lên toàn thị trường thường không kéo dài. Tuy nhiên, sự kết hợp giữa định giá cao, tín hiệu kinh tế vĩ mô bất định và căng thẳng khu vực gia tăng đã khiến môi trường chứng khoán trở nên mong manh hơn.

Bối Cảnh Thị Trường Rộng Hơn

Diễn biến căng thẳng này xảy ra cùng lúc với những yếu tố khác đang chi phối thị trường. Bitcoin, từng lập kỷ lục hồi đầu năm, đã mất hơn 30% giá trị tăng, phản ánh sự hạ nhiệt của tâm lý đầu cơ. Nhà đầu tư chờ đợi dữ liệu kinh tế Mỹ và báo cáo lợi nhuận từ Nvidia—một chỉ báo quan trọng cho ngành AI—trong bối cảnh lo ngại định giá công nghệ đang ở mức cao.

Sự quan tâm của các quỹ đầu tư tư nhân vào châu Á vẫn mạnh mẽ, một số coi đây là cơ hội giữa biến động. Trong khi đó, Pine Labs, công ty công nghệ thanh toán của Ấn Độ, chứng kiến cổ phiếu tăng mạnh sau khi niêm yết, bất chấp lo ngại về định giá.

Triển Vọng và Chiến Lược

Các chiến lược gia thị trường kêu gọi thận trọng nhưng cũng cần nhìn nhận toàn cảnh. Dù định giá hiện tại cao so với lịch sử, việc so sánh với quá khứ có thể sai lệch do khác biệt về cấu trúc doanh nghiệp, tỷ trọng ngành và bảng cân đối kế toán. Một số chuyên gia cho rằng xét trên cơ sở tương đối, mức định giá hiện nay vẫn có thể hợp lý.

Đối với Nhật Bản, nhiều thứ phụ thuộc vào việc rạn nứt ngoại giao với Trung Quốc có được giải quyết nhanh chóng hay không. Sự suy giảm kéo dài trong du lịch Trung Quốc sẽ gây áp lực lớn lên một số ngành, nhưng nếu quan hệ sớm được hàn gắn, tâm lý thị trường có thể phục hồi. Đối với nhà đầu tư toàn cầu, sự kiện này nhắc nhở rằng địa chính trị có thể bất ngờ tác động mạnh vào câu chuyện thị trường—và vì thế, đa dạng hóa và quản trị rủi ro vẫn là yếu tố sống còn trong thời kỳ bất định.