Khi một nhân vật như Mark Carney, cựu Thống đốc Ngân hàng Canada và Ngân hàng Anh, cảnh báo rằng nền kinh tế đang gặp rủi ro, đó không phải là lời nói tùy tiện. Kinh nghiệm của Carney trong việc chèo lái qua các cuộc khủng hoảng toàn cầu và quản lý những đồng tiền đóng vai trò sống còn với hàng triệu người khiến lời ông trở nên đáng để lắng nghe. Nhận xét gần đây của ông, nhắm vào các chính sách gắn liền với thời kỳ Donald Trump, mang sức nặng mà các nhà đầu tư, nhà hoạch định chính sách và công chúng không nên bỏ qua.

Sức Nặng Sau Lời Nói của Carney

Các nhà ngân hàng trung ương luôn cân nhắc kỹ từng câu chữ. Họ hiểu rằng chỉ một phát biểu cũng có thể làm rung chuyển thị trường và thay đổi kỳ vọng kinh tế. Việc Carney công khai coi các chính sách thương mại và kinh tế thời Trump là rủi ro cho hệ thống cho thấy mức độ lo ngại sâu sắc. Ông không tham gia vào tranh cãi đảng phái mà đưa ra lời cảnh báo mang tính cấu trúc: rằng chính kiến trúc quyền lực kinh tế của Mỹ có thể bị xói mòn bởi những thay đổi chính sách khó đoán.

Carney từ lâu đã nhấn mạnh tầm quan trọng của sự ổn định trong hệ thống tài chính toàn cầu. Vai trò của đồng đô la Mỹ như đồng tiền dự trữ quốc tế, sự nhất quán của các quy tắc thương mại và niềm tin của các đồng minh là nền tảng cho lợi thế kinh tế của Mỹ. Nếu những trụ cột này bị phá vỡ, hậu quả sẽ lan rộng vượt xa các con số GDP hàng quý.

Rủi Ro Cấu Trúc và Sự Bất Ổn Chính Sách

Trump không phải là người phát minh ra thuế quan hay lập trường thương mại cứng rắn, nhưng ông đã đưa chúng thành chiến lược trung tâm. Với một số người, đó là biểu hiện của sức mạnh; với người khác, nó tạo ra sự bất ổn nguy hiểm. Về kinh tế, sự biến động trong chính sách thương mại tạo ra bất định, có thể làm chậm đầu tư, trì hoãn tuyển dụng và khiến doanh nghiệp giữ tiền mặt thay vì mở rộng.

Điều Carney lo ngại là những cú sốc liên tiếp – như việc bất ngờ áp thuế hoặc đe dọa rút khỏi các hiệp định thương mại – có thể làm xói mòn niềm tin vào hệ thống Mỹ. Nếu đồng minh và đối tác thương mại bắt đầu nghi ngờ sự đáng tin cậy của Mỹ, họ có thể âm thầm xây dựng các lựa chọn thay thế: đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào đồng đô la và ký kết các hiệp định thương mại khu vực không qua Washington.

Phép So Sánh Từ Góc Nhìn Nhà Đầu Tư

Hãy hình dung mối quan hệ lâu dài với một nhà cung cấp. Sự ổn định cho phép cả hai bên lập kế hoạch và đầu tư. Nhưng nếu vài tháng một lần, một bên đe dọa thay đổi lớn, niềm tin sẽ suy giảm. Dù những lời đe dọa không phải lúc nào cũng thành hiện thực, khả năng xảy ra cũng buộc đối tác phải thận trọng. Ở tầm vĩ mô, chính sách thương mại khó đoán cũng hoạt động tương tự, khiến các đối tác toàn cầu do dự khi gắn kết sâu với Mỹ.

Sự xói mòn niềm tin này không diễn ra trong một đêm mà là quá trình dần dần. Những cuộc thảo luận về “Kế hoạch B” theo thời gian sẽ thay đổi dòng chảy thương mại, đầu tư và liên minh chiến lược. Carney cảnh báo rằng những thay đổi cấu trúc như vậy, một khi bắt đầu, rất khó đảo ngược.

Cân Bằng Áp Lực Trong Nước và Ổn Định Toàn Cầu

Cần thừa nhận rằng chính sách thương mại của Trump đã chạm tới tâm tư của nhiều người Mỹ cảm thấy bị bỏ lại phía sau bởi toàn cầu hóa. Việc nhà máy đóng cửa và khó khăn kinh tế là thực tế, và các lãnh đạo chính trị phải phản ứng. Tuy nhiên, câu hỏi then chốt là liệu các công cụ như thuế quan có giải quyết được vấn đề hay chỉ chuyển khó khăn sang những nơi khác trong nền kinh tế.

Thuế quan có thể bảo vệ một số ngành trong ngắn hạn nhưng thường là gánh nặng thuế đối với người tiêu dùng trong nước, làm tăng giá cả và mời gọi các biện pháp trả đũa. Điều này có thể gây hại cho ngành khác và làm phức tạp quan hệ quốc tế. Với bề dày kinh nghiệm quản lý khủng hoảng, Carney hiểu rõ những vòng phản ứng này và rủi ro dài hạn mà chúng mang lại.

Lời Cảnh Báo Rộng Hơn

Cuối cùng, thông điệp của Carney là về sức bền của hệ thống kinh tế. Sự ổn định, tính dự đoán và niềm tin là tài sản vô hình nhưng nâng đỡ của cải hữu hình. Làm suy yếu chúng bằng chính sách thất thường có thể mang lại lợi ích chính trị ngắn hạn nhưng gây hại lâu dài.

Lời cảnh báo của ông nên được coi là lời kêu gọi quản lý cẩn trọng quyền lực kinh tế của Mỹ. Giải quyết bất bình trong nước không nhất thiết phải đánh đổi sự toàn vẹn cấu trúc của hệ thống toàn cầu. Sức khỏe của nền kinh tế Mỹ gắn liền với niềm tin mà nó tạo ra ở nước ngoài, và bảo vệ niềm tin đó quan trọng không kém bất kỳ mục tiêu chính sách nội địa nào.