Dự Luật Tài Chính 2025 vừa được thông qua tại Trinidad và Tobago đã gây ra nhiều tranh luận, đặc biệt từ những người lo ngại về hướng đi kinh tế của đất nước. Được thông qua với đa số đơn giản trong quốc hội, dự luật này sửa đổi 21 đạo luật, áp dụng các khoản phụ thu mới, tăng mức phạt và thay đổi quy trình hải quan. Mặc dù thoạt nhìn có vẻ là một biện pháp thu ngân sách thông thường, nhưng xem xét kỹ cho thấy một thực tế đáng lo ngại: nó ưu tiên việc thu tiền hơn là phát triển kinh tế thực sự.

Cách Tiếp Cận Ưu Tiên Thu Ngân Sách

Một trong những điểm gây tranh cãi nhất của Dự Luật Tài Chính là tập trung vào đánh thuế trước khi mở rộng kinh tế. Các biện pháp bao gồm phụ thu đối với thu nhập cho thuê nhà, phụ thu điện cho người dùng thương mại, quy định khai báo hải quan nghiêm ngặt hơn và sửa đổi ảnh hưởng đến mức phạt và tuân thủ. Phụ thu cho thuê đặc biệt đánh vào tổng tiền thuê, không phải lợi nhuận ròng, nghĩa là chủ nhà không được khấu trừ chi phí bảo trì, lãi vay thế chấp hoặc thời gian trống. Phần lớn chủ nhà là các gia đình bình thường cho thuê một phần nhà để trả bớt chi phí thế chấp, chứ không phải tập đoàn giàu có.

Hệ quả tất yếu là chi phí này sẽ được chuyển sang cho người thuê, khiến giá thuê tăng đối với hơn 100,000 người thuê nhà trong nước. Về bản chất, đây là một loại thuế đối với nhu cầu sống, tạo gánh nặng cho người dân vốn đã gặp khó khăn kinh tế.

Sự Thụt Lùi Kinh Tế

Cách tiếp cận của dự luật đi ngược lại nguyên tắc tăng trưởng bền vững. Việc đánh thuế trong thời kỳ tăng trưởng yếu làm giảm thu nhập khả dụng, hạn chế chi tiêu và làm chậm hoạt động kinh tế. Thay vì thúc đẩy mở rộng thông qua đầu tư vào các ngành như nông nghiệp hoặc sản xuất, chính phủ dường như đang thắt chặt mạng lưới tài chính quanh hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ.

Trinidad và Tobago đã phụ thuộc vào dầu khí hơn bốn thập kỷ, khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương trước biến động giá toàn cầu. Khi giá năng lượng giảm, quốc gia này phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng. Việc đa dạng hóa sang sản xuất, nông nghiệp và các doanh nghiệp sẵn sàng xuất khẩu hầu như không đáng kể, khiến nguồn thu ngoại tệ suy giảm và sản xuất gần như sụp đổ.

Cơ Hội Tăng Trưởng Bị Bỏ Lỡ

Phát triển kinh tế thực sự đòi hỏi mở rộng cơ sở hoạt động sản xuất trước khi áp dụng thuế nặng hơn. Khuyến khích thành lập doanh nghiệp nhỏ, tài trợ cho nông nghiệp trong nước và hỗ trợ nhà máy sản xuất xuất khẩu sang thị trường khu vực có thể tạo ra nguồn thu mới để đánh thuế. Thay vào đó, Dự Luật Tài Chính lại thu thêm từ nền kinh tế đang co lại, làm trầm trọng thêm áp lực lên tầng lớp lao động.

Việc nhập khẩu 80% thực phẩm từ nước ngoài là minh chứng rõ ràng cho tình trạng nông nghiệp thiếu vốn và cơ hội sản xuất nội địa bị bỏ lỡ. Bằng cách sản xuất nhiều hơn trong nước và đa dạng hóa xuất khẩu, Trinidad và Tobago có thể tăng khả năng chống chịu kinh tế và giảm phụ thuộc vào thị trường năng lượng biến động.

Bất Bình Đẳng Trong Đánh Thuế

Điều khiến nhiều người bức xúc là cảm giác bất công trong việc áp dụng dự luật. Trong khi người dân bình thường và chủ nhà nhỏ phải chịu thuế tăng, các tập đoàn đa quốc gia khai thác hàng tỷ đô la từ tài nguyên thiên nhiên của quốc gia dường như hầu như không bị ảnh hưởng. Lập luận rằng đánh thuế các tập đoàn này sẽ khiến họ rời đi bị nhiều người coi là vô căn cứ, vì hoạt động của họ đã ăn sâu vào nền kinh tế.

Dự Luật Tài Chính 2025, thay vì mở đường cho một nền kinh tế đa dạng và bền vững, lại củng cố vòng luẩn quẩn nơi người nghèo và tầng lớp lao động phải gánh chịu chính sách tài khóa. Nếu không chuyển hướng sang chiến lược phát triển thực sự, quốc gia sẽ đối mặt với nguy cơ trì trệ kinh tế sâu hơn và bất bình đẳng gia tăng.