Sau nhiều tuần rò rỉ thông tin, suy đoán và vận động chính trị, Ngày công bố Ngân sách 2025 đã đến trong bối cảnh mong đợi cao độ. Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves bước vào tâm điểm để trình bày ngân sách thứ hai của mình, một khoảnh khắc vừa là phép thử về bản lĩnh chính trị vừa là cơ hội để giải quyết những mối quan tâm cấp bách của công chúng Anh. Với cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt chiếm lĩnh các tiêu đề và sự bất ổn kinh tế phủ bóng dài, ngân sách này mang ý nghĩa quan trọng đối với các hộ gia đình, doanh nghiệp và chính phủ.

Quá trình chuẩn bị dài và căng thẳng chính trị

Thời gian chuẩn bị cho ngân sách này kéo dài bất thường. Thông thường, các bộ trưởng tài chính giữ im lặng tuyệt đối trước khi công bố kế hoạch tài khóa, nhưng Reeves đã phá vỡ truyền thống bằng các tuyên bố công khai và bài đăng trên mạng xã hội nêu rõ ưu tiên của mình. Việc trì hoãn so với lịch trình mùa thu thông thường đã tạo ra khoảng trống cho suy đoán, khiến thông báo cuối cùng trở nên căng thẳng hơn về mặt chính trị. Các nhà phân tích nhận xét rằng khoảng thời gian thêm này có thể nhằm chờ đợi dự báo kinh tế cải thiện từ Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách, dù thực tế không đạt được.

Biên tập viên chính trị Beth Rigby và biên tập viên kinh tế Ed Conway nhấn mạnh khó khăn trong việc cân bằng lời hứa tranh cử với thực tế tài khóa. Chính phủ Lao động đã cam kết không tăng thuế VAT, thuế thu nhập hoặc bảo hiểm quốc gia, cũng như không cắt giảm chi tiêu hay tăng vay nợ. Tuy nhiên, ngân sách trước đó năm 2024 của Reeves đã tăng thuế thêm 40 tỷ bảng, mâu thuẫn với cam kết ban đầu. Sự căng thẳng giữa lời hứa và chính sách tạo nên bối cảnh cho ngân sách mà nhiều người coi là nhằm bảo toàn vị trí – giữ đoàn kết nội bộ và tránh thách thức lãnh đạo hơn là đạt sự hài lòng rộng rãi của công chúng.

Thực tế kinh tế và tác động toàn cầu

Reeves thừa nhận môi trường kinh tế toàn cầu khắc nghiệt, với sự bất ổn gia tăng kể từ mùa xuân. Anh đối mặt với tăng trưởng chậm, chi phí cao và áp lực cạnh tranh từ bên ngoài. Bộ trưởng nhấn mạnh cần củng cố nền tảng kinh tế và ổn định, kêu gọi nỗ lực chung từ người dân. Các ưu tiên được bà nêu rõ – giải quyết chi phí sinh hoạt, giảm danh sách chờ NHS, và hạ nợ quốc gia – phù hợp sát với mối quan tâm của công chúng.

Tuy nhiên, bức tranh kinh tế đầy thách thức. Dự báo cho thấy hiệu suất yếu hơn mong đợi, hạn chế khả năng chi tiêu hào phóng hoặc giảm thuế. Chiến lược của Reeves dường như tập trung vào các biện pháp có mục tiêu hơn là mở rộng tài khóa toàn diện. Việc đóng băng giá vé tàu, mở rộng câu lạc bộ bữa sáng miễn phí, và tăng lương tối thiểu quốc gia là những sáng kiến nhằm giảm áp lực cho các gia đình lao động. Đồng thời, bà hứa sẽ đầu tư kỷ lục vào NHS, kết hợp với nỗ lực giảm lãng phí trong khu vực công.

Điểm nhấn chính sách và tác động công chúng

Các đề xuất chính bao gồm chấm dứt giới hạn trợ cấp trẻ em cho hai con, áp thuế biệt thự, và bảo vệ tài trợ cho NHS. Những biện pháp này nhằm phân bổ lại nguồn lực và giải quyết bất bình đẳng trong nền kinh tế. Thuế biệt thự đặc biệt cho thấy sự chuyển hướng sang đánh thuế tài sản thay vì thu nhập, phù hợp với thông điệp công bằng nhưng có thể gây phản đối từ các nhóm giàu có.

Cam kết tránh chính sách thắt lưng buộc bụng là trọng tâm thông điệp của bà. Bằng cách loại trừ cắt giảm chi tiêu sâu, Reeves tìm cách phân biệt cách tiếp cận của mình với các chính phủ Bảo thủ trước đây. Tuy nhiên, mức tăng thuế và không gian tài khóa hạn chế nghĩa là một số hộ gia đình vẫn có thể cảm thấy thiệt thòi. Câu hỏi liệu ngân sách này khiến người dân tốt hơn hay tệ hơn vẫn gây tranh cãi, phụ thuộc vào hoàn cảnh cá nhân và cân bằng giữa lợi ích nhận được và thuế phải trả.

Tính toán chính trị và rủi ro

Các nhà quan sát nhận thấy thiết kế ngân sách phản ánh tính toán chính trị cẩn trọng. Bằng cách đưa ra các biện pháp làm hài lòng nghị sĩ Lao động trong khi hoãn các quyết định có thể gây bất mãn, Reeves có thể đang định vị chính phủ cho quan hệ nội bộ suôn sẻ hơn trong ngắn hạn. Phản ứng của công chúng, tuy nhiên, khó đoán. Với cuộc bầu cử tiếp theo còn vài năm, chính phủ có thể hy vọng sự bất mãn sẽ giảm dần theo thời gian, cho phép áp dụng các chính sách thân thiện với cử tri sau này.

Rủi ro nằm ở khả năng phản ứng dữ dội từ các nhóm cảm thấy bị nhắm tới hoặc bị bỏ quên. Nông dân biểu tình chống thuế thừa kế bên ngoài Westminster là ví dụ điển hình cho khả năng các chính sách cụ thể gây phản đối kéo dài. Hơn nữa, nhận thức về việc phá vỡ cam kết thuế có thể làm xói mòn niềm tin, khiến việc công bố chính sách tương lai khó thuyết phục hơn.

Kết luận: Khoảnh khắc định hình

Ngân sách 2025 là khoảnh khắc định hình đối với Reeves và chính phủ Lao động. Nó phản ánh sự căng thẳng giữa lời hứa chính trị và nhu cầu kinh tế, thách thức lãnh đạo trong bối cảnh bất ổn toàn cầu, và những lựa chọn chiến lược để cân bằng kỳ vọng công chúng với ổn định nội bộ. Thành công trong việc mang lại thay đổi thực chất hay chỉ kéo dài thời gian đến kỳ thử thách bầu cử tiếp theo sẽ phụ thuộc vào kết quả kinh tế và kỹ năng chính trị trong những tháng tới.

Cuối cùng, ngân sách này thể hiện cách tiếp cận thận trọng nhưng quyết đoán – nhằm bảo vệ dịch vụ thiết yếu, giải quyết áp lực chi phí sinh hoạt, và duy trì kỷ luật tài khóa, đồng thời điều hướng khéo léo những làn sóng chính trị. Di sản của nó sẽ được định hình không chỉ bởi các biện pháp đã công bố mà còn bởi khả năng chính phủ thực hiện hiệu quả và duy trì niềm tin công chúng.