Nền kinh tế Nga, vốn được tô vẽ như một động cơ quyền lực toàn cầu, đang bộc lộ những rạn nứt nghiêm trọng dưới sức nặng của chiến tranh, lệnh trừng phạt và doanh thu năng lượng suy giảm. Vladimir Putin hiện đối mặt với khủng hoảng ngân sách ngày càng gia tăng, buộc ông phải áp dụng các biện pháp mạnh tay gợi nhớ thời Liên Xô. Ngân khố Điện Kremlin đang cạn kiệt, giá dầu thô ở mức thấp nhất kể từ khi xung đột Ukraine bắt đầu, và dầu Nga phải bán với mức giảm sâu do bị trừng phạt nặng nề. Với ngân sách quân sự 150 tỷ USD cần duy trì, Putin quay sang tịch thu tài sản từ chính giới tinh hoa thân cận.

Suy Thoái Kinh Tế và Sự Phụ Thuộc Vào Nhà Nước

Hơn một nửa lực lượng lao động Nga làm việc cho nhà nước, nghĩa là doanh thu ngân sách trực tiếp quyết định sinh kế của hàng triệu người. Khi giá dầu xuất khẩu của Nga chỉ khoảng 54 USD/thùng—thậm chí thấp hơn do trần giá của châu Âu—ngưỡng lợi nhuận 45 USD/thùng trở nên nguy hiểm. Doanh thu ngân sách giảm lan rộng khắp nền kinh tế, đe dọa không chỉ việc làm khu vực công mà cả doanh nghiệp tư nhân vốn phụ thuộc vào chi tiêu của nhân viên nhà nước. Các nhà kinh tế trong nước cảnh báo tình trạng này có thể gây thất nghiệp hàng loạt và thậm chí châm ngòi bất ổn cách mạng.

Nhắm Vào Đồng Minh Để Sinh Tồn

Những tuần gần đây, Putin đẩy mạnh việc tịch thu tài sản từ giới tài phiệt, quan chức quốc phòng và lãnh đạo cơ quan nhà nước bị cáo buộc tham nhũng hoặc biển thủ. Các doanh nghiệp trị giá hàng tỷ USD bị quốc hữu hóa, quan chức cấp cao bị bắt giữ, và hàng tỷ ruble được chuyển vào ngân sách. Chiến dịch thanh trừng này vừa bổ sung ngân sách vừa củng cố quyền lực. Tuy nhiên, khi đồng minh bị tước đoạt tài sản, gia đình Putin lại hưởng lợi—cháu gái ông được cho là nhận 50 tỷ ruble từ quỹ nhà nước.

Khó Khăn Của Dân Chúng và Nguy Cơ Chính Trị

Người dân Nga phải đối mặt với điều kiện kinh tế ngày càng tồi tệ, tiết kiệm hộ gia đình ở mức thấp nhất trong tám năm theo ngân hàng trung ương. Lạm phát, tiền lương giảm và tự do bị hạn chế làm gia tăng bức xúc. Các nhà hoạt động và người phản đối chiến tranh có nguy cơ bị bỏ tù hoặc buộc lưu vong. Chiến lược tịch thu tài sản có thể tạm thời vá lỗ ngân sách, nhưng phản ánh sự mong manh của nền kinh tế phụ thuộc vào nhà nước. Khi doanh thu dầu giảm và lệnh trừng phạt ngày càng sâu, việc dựa vào biện pháp cưỡng chế có nguy cơ khiến Putin mất lòng cả giới tinh hoa lẫn dân chúng—tạo tiền đề cho những hệ quả chính trị bất ổn.

Cuối cùng, khủng hoảng này phơi bày nghịch lý: trong khi Putin tuyên bố bảo vệ đất nước, các biện pháp kinh tế của ông có thể đang phá hoại chính nền tảng xã hội Nga.