Trong những tháng gần đây, thị trường chứng khoán đã bị cuốn hút bởi sự tăng trưởng ngoạn mục của các công ty công nghệ gắn liền với trí tuệ nhân tạo (AI). Các ông lớn như Nvidia, Microsoft, Palantir và Meta đã chứng kiến giá trị vốn hóa tăng vọt nhờ làn sóng hứng khởi về AI. Tuy nhiên, khi sự phấn khích gia tăng, những lời cảnh báo về khả năng hình thành bong bóng cũng xuất hiện, gợi nhớ đến những cơn sốt thị trường trong quá khứ. Cuộc trò chuyện đang dần chuyển từ lạc quan tuyệt đối sang thận trọng, khi nhà đầu tư cân nhắc tính bền vững của các mức định giá hiện tại.

Mầm Mống Hoài Nghi

Sự bùng nổ của cổ phiếu liên quan đến AI được thúc đẩy bởi các khoản chi tiêu vốn khổng lồ từ những tập đoàn công nghệ hàng đầu, thường được gọi là "Bộ Bảy Huy Hoàng." Các công ty này đã rót hàng chục tỷ USD vào phát triển AI, gấp ba lần mức chi tiêu vốn so với năm 2020. Dù tiềm năng của công nghệ này là không thể phủ nhận, tốc độ chi tiêu và việc chậm thu hồi lợi nhuận đã làm dấy lên lo ngại. Nhà đầu tư nổi tiếng Michael Burry đã cảnh báo về định giá bị thổi phồng và việc đánh giá thấp tốc độ khấu hao của phần cứng quan trọng như GPU, điều này có thể buộc các công ty phải tái đầu tư thường xuyên hơn dự kiến.

Tâm lý nhà đầu tư dường như phản ánh những cảnh báo này. Một cuộc khảo sát của Business Insider cho thấy 67% người tham gia tin rằng chúng ta đang ở trong bong bóng AI. Sự hoài nghi này gợi nhớ thời kỳ bong bóng dot-com, khi các công ty chạy theo trào lưu internet mà không có lộ trình lợi nhuận rõ ràng. Giống như cuối thập niên 1990, AI giờ đây là một từ khóa có thể nâng giá cổ phiếu chỉ nhờ sự liên quan, ngay cả với những doanh nghiệp ít tiếp xúc trực tiếp.

Chỉ Số Định Giá Cảnh Báo Nguy Hiểm

Nhiều chỉ số định giá quan trọng đang củng cố lo ngại về bong bóng. Tỷ lệ Shiller CAPE, so sánh giá hiện tại với thu nhập bình quân 10 năm, đang ở gần mức đỉnh lịch sử từng thấy trước khi bong bóng dot-com vỡ và trước đợt suy giảm năm 2022. Tương tự, Chỉ số Warren Buffett—đo lường tổng vốn hóa thị trường so với GDP—đang ở mức kỷ lục 200%. Những con số này cho thấy giá thị trường có thể đã vượt xa năng lực sản xuất kinh tế.

Một vấn đề khác là rủi ro tập trung. Bộ Bảy Huy Hoàng hiện chiếm tỷ trọng kỷ lục trong tổng giá trị thị trường, nghĩa là nếu một trong số họ gặp trục trặc, chỉ số chung có thể bị kéo tụt mạnh. Điều này làm gia tăng rủi ro hệ thống và gắn chặt vận mệnh thị trường vào số phận của một nhóm nhỏ công ty.

Song Song Với Các Bong Bóng Trong Quá Khứ

Cơn sốt AI phản chiếu bong bóng dot-com ở sự tăng giá tràn lan và tâm lý đầu cơ. Cuối thập niên 1990, các công ty thêm “.com” vào tên để thu hút nhà đầu tư; ngày nay, việc nhắc đến AI trong các cuộc họp cổ đông có thể tạo hiệu ứng tương tự. Lịch sử cho thấy công nghệ đột phá cuối cùng sẽ mang lại giá trị, nhưng thời gian để đạt được điều đó thường dài hơn nhiều so với kỳ vọng ban đầu. Kỷ nguyên dot-com đã tạo ra những người chiến thắng như Amazon, nhưng cũng để lại vô số thất bại.

Sự mong manh còn đến từ tính liên kết chặt chẽ của các khoản đầu tư AI. Những tên tuổi như OpenAI tham gia vào các giao dịch vòng tròn, mua chip, dịch vụ điện toán đám mây và hạ tầng trung tâm dữ liệu từ nhau. Điều này tạo nên một hệ sinh thái đan xen chặt chẽ có thể sụp đổ nếu một mắt xích quan trọng gãy đổ.

Lập Luận Lạc Quan Vẫn Tồn Tại

Bất chấp các dấu hiệu cảnh báo, vẫn tồn tại một luận điểm mạnh mẽ cho tiềm năng dài hạn của AI. Những người ủng hộ cho rằng AI có thể mở khóa những cải thiện năng suất khổng lồ trong nhiều ngành, từ logistics đến y tế. Với các nhà đầu tư kiên nhẫn, biến động hiện tại có thể là cơ hội để nhận diện các doanh nghiệp dẫn đầu tương lai trước khi lợi ích của công nghệ này được khai thác đầy đủ. Giống như các cuộc cách mạng công nghệ trước đây, việc phân biệt giữa cường điệu và giá trị thực sẽ là yếu tố then chốt.

Cuối cùng, tranh luận về bong bóng AI nhấn mạnh một thách thức muôn thuở trong đầu tư: cân bằng giữa sự lạc quan về đổi mới và kỷ luật trong định giá. Liệu AI sẽ đi theo con đường của internet—mang lại thay đổi đột phá sau giai đoạn biến động—hay sẽ có quỹ đạo khác, những năm tới sẽ là phép thử cho cả công nghệ và những nhà đầu tư đặt cược vào nó.