Trong những năm gần đây, thị trường tài chính đã bị cuốn vào làn sóng thổi phồng, đầu cơ và định giá chưa từng có. Bitcoin, từng được ca ngợi là tương lai của tiền tệ, đã giảm hơn 25.000 USD so với mức cao nhất mọi thời đại, nhưng sự nhiệt tình của những người ủng hộ vẫn chưa hề suy giảm. Hiện tượng này không hề đơn lẻ; nó phản ánh một hệ thống rộng lớn hơn, được xây dựng trên đòn bẩy, ảo tưởng và tâm lý đám đông, có thể đang tiến gần đến điểm nguy hiểm.

Sự Điên Rồ Của Đám Đông – Quá Khứ và Hiện Tại

Tác phẩm kinh điển năm 1841 của Charles Mackay, Những Ảo Tưởng Phổ Biến Phi Thường và Sự Điên Rồ Của Đám Đông, cảnh báo về hiểm họa khi quần chúng từ bỏ lý trí để chạy theo sự giàu có nhanh chóng. Các bong bóng lịch sử, từ cơn sốt hoa tulip thế kỷ 17 đến thời kỳ bùng nổ dot-com, cho thấy lòng tham và nỗi sợ bỏ lỡ cơ hội đã lấn át logic. Môi trường hiện nay phản chiếu những giai đoạn trước đó, với Bitcoin và cổ phiếu AI là hiện thân hiện đại của cơn sốt đầu cơ.

Peter Grandich, một cựu binh Phố Wall, gọi Bitcoin là “cuộc thổi giá vĩ đại nhất mọi thời đại”. Ban đầu được hình dung là loại tiền tệ phi tập trung, không biên giới, Bitcoin đã biến thành một tài sản đầu cơ đầy biến động do các tổ chức lớn chi phối. Tác động môi trường của nó rất nghiêm trọng, tiêu thụ nhiều điện năng hơn cả một số quốc gia, nhưng câu chuyện vẫn tiếp diễn, được thúc đẩy bởi những người có ảnh hưởng và lợi ích doanh nghiệp.

Cơn Sốt AI – Đổi Mới hay Ảo Tưởng?

Trí tuệ nhân tạo được ca ngợi là công nghệ mang tính cách mạng, có tiềm năng tác động như máy in trong lịch sử. Tuy nhiên, Giáo sư Jiang cảnh báo rằng phần lớn sự bùng nổ AI được duy trì nhờ tài chính vòng tròn và định giá thổi phồng, hơn là lợi nhuận thực sự. Nhiều công ty AI gặp khó khăn trong việc kiếm tiền từ nền tảng của họ, thậm chí một số phải chuyển hướng sang dịch vụ bạn gái AI đầy tranh cãi. Nhu cầu hạ tầng của AI, bao gồm tiêu thụ năng lượng và nước khổng lồ, gây áp lực lên tài nguyên địa phương và phụ thuộc nhiều vào trợ cấp chính phủ.

Một Thế Hệ Đang Nguy Cơ

Cả Bitcoin và AI đều cho thấy cách các câu chuyện có thể che mờ thực tế, khiến cá nhân và tổ chức đầu tư mà không đặt câu hỏi về nền tảng. Khi sự hoài nghi bị gạt bỏ và sự thổi phồng trở thành "đồng tiền" chính, rủi ro đối với sự ổn định tài chính sẽ tăng lên. Như lời nhắc của Mackay, thời điểm nguy hiểm nhất là khi đám đông ngừng lý luận. Trong bối cảnh hiện nay, chống lại sức hút của ảo tưởng tập thể có thể là quyết định tài chính quan trọng nhất.

Bối cảnh hiện tại đòi hỏi sự cảnh giác, tư duy phản biện và sẵn sàng thách thức những câu chuyện phổ biến. Nếu không, chúng ta có nguy cơ lặp lại những sai lầm tốn kém nhất của lịch sử, đe dọa tương lai tài chính của cả một thế hệ.