Trong một cuộc trò chuyện gần đây với Barron’s, nhà kinh tế Mohamed El-Erian đã đưa ra góc nhìn sâu sắc về nhiều chủ đề kinh tế quan trọng, từ sự suy yếu của đồng USD cho đến tiềm năng biến đổi của trí tuệ nhân tạo (AI). Những nhận định của ông phác họa một bức tranh về nền kinh tế vừa kiên cường vừa đối mặt với những thay đổi cấu trúc, trong khi thị trường đang vật lộn với xu hướng đầu tư hợp lý nhưng quá nóng.

Vai Trò Suy Yếu Của Đồng USD

El-Erian lưu ý rằng năm 2023 là một trong những năm yếu nhất của đồng USD trong nhiều thập kỷ, ngay cả khi các tài sản khác của Mỹ vẫn thu hút sự quan tâm lớn từ quốc tế. Nhà đầu tư nước ngoài, dù muốn tiếp cận các doanh nghiệp Mỹ, ngày càng phòng ngừa rủi ro với đồng USD. Sự thay đổi này phản ánh nhận thức rằng vị thế đồng USD như đồng tiền dự trữ toàn cầu không còn vững chắc như trước. Đáng chú ý, không có lựa chọn thay thế rõ ràng—nhà đầu tư không đổ xô sang euro hay nhân dân tệ Trung Quốc, mà một số chuyển sang vàng ở mức độ nhất định. Sự do dự xuất phát từ lo ngại về thay đổi trong chính sách thương mại, nợ và thâm hụt cao, cùng chiến lược công nghiệp mới của Mỹ, khiến họ thận trọng chờ đợi tác động dài hạn.

Lời Hứa Và Rủi Ro Của AI

Chuyển sang công nghệ, El-Erian bày tỏ sự lạc quan mạnh mẽ về AI, mô tả nó là công nghệ tổng quát có thể mang lại bước nhảy vọt lớn về năng suất. Thành quả này có thể giúp giải quyết các vấn đề cấp bách như nợ, thâm hụt, tăng trưởng chậm và bất bình đẳng. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng việc áp dụng AI trong doanh nghiệp cần vượt ra khỏi mục tiêu cắt giảm chi phí. Nếu AI chỉ được dùng để thay thế lao động mà không nâng cao năng suất con người, nguy cơ phản ứng ngược là rất cao, có thể kìm hãm tiềm năng của nó. Thách thức cho các nhà hoạch định chính sách, bao gồm cả Cục Dự trữ Liên bang, là xử lý tình huống GDP tăng trưởng mạnh nhưng thị trường lao động lại suy yếu—một hiện tượng đã bắt đầu xuất hiện.

Bong Bóng Hợp Lý Trong AI

El-Erian giới thiệu khái niệm “bong bóng hợp lý” trong đầu tư AI. Theo ông, việc các công ty và nhà đầu tư chi tiêu quá mức vào AI là hợp lý vì phần thưởng tiềm năng rất lớn, đặc biệt là mục tiêu trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI). Tuy nhiên, thực tế là chỉ một số ít sẽ đạt được giải thưởng lớn, còn lại sẽ thất vọng. Bên cạnh đổi mới thực sự, vẫn tồn tại hành vi phi lý—các công ty gắn nhãn “AI” cho sản phẩm để thu hút vốn mà không có tiến bộ công nghệ thực chất. Xu hướng này đã thổi phồng các chỉ số thị trường, thúc đẩy mua theo chỉ số và nén rủi ro, khiến định giá cao lan rộng ngay cả với những doanh nghiệp có nền tảng yếu.

Sự Kiên Cường Giữa Lo Ngại Lạm Phát

Bất chấp nhiều cú sốc, bao gồm cả việc chính phủ đóng cửa kéo dài, El-Erian nhấn mạnh sự kiên cường đáng ngạc nhiên của kinh tế Mỹ, dẫn chứng bằng số liệu tăng trưởng GDP mạnh mẽ. Về lạm phát, ông thách thức mục tiêu 2% lâu nay của Fed, cho rằng nền kinh tế đang trải qua biến đổi cấu trúc có thể có mức lạm phát cân bằng tự nhiên gần 2,5–3%. Trong khi kỳ vọng lạm phát vẫn ổn định, ông thừa nhận Fed khó có khả năng điều chỉnh chính thức mục tiêu này vì sẽ phải thừa nhận sai lầm trong quá khứ.

Những nhận định của El-Erian nhấn mạnh sự phức tạp của bối cảnh kinh tế hiện nay: đồng USD bị xem xét lại, AI đứng giữa ranh giới tiềm năng cách mạng và đầu cơ quá mức, cùng một nền kinh tế tiếp tục thách thức nghịch cảnh. Phân tích cân bằng của ông mời gọi cả sự thận trọng lẫn lạc quan chiến lược trong việc định hướng các lực tác động đan xen này.