Trong vài tuần gần đây, ngành công nghiệp AI đã bị khuấy động bởi những tranh luận về khả năng duy trì lâu dài, với OpenAI trở thành tâm điểm của sự chú ý. Ngòi nổ bắt đầu khi Sarah Friar, giám đốc tài chính của OpenAI, gợi ý rằng một gói bảo lãnh từ chính phủ cho kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu khổng lồ trị giá 1,4 nghìn tỷ USD có thể là một ý tưởng đáng xem xét. Phản ứng từ thị trường và công chúng diễn ra nhanh chóng và gay gắt, buộc Friar phải làm rõ rằng bà chỉ muốn nói về sự hợp tác giữa chính phủ và khu vực tư nhân, chứ không phải một gói cứu trợ trực tiếp.

Bài Toán Tài Chính

Các cam kết hạ tầng của OpenAI thật sự gây choáng váng, nhất là với một công ty chưa có lợi nhuận. Họ đã ký các thỏa thuận trị giá hơn 1,4 nghìn tỷ USD để xây dựng các trung tâm dữ liệu và đảm bảo nguồn lực tính toán, nhưng doanh thu hiện tại quá nhỏ để hỗ trợ tham vọng này. Việc Friar thừa nhận rằng những sản phẩm như Sora 2 bị trì hoãn hàng tháng trời do hạn chế về năng lực tính toán đã cho thấy khoảng cách lớn giữa sự sẵn sàng công nghệ và năng lực hạ tầng.

Áp lực tài chính này làm dấy lên suy đoán rằng OpenAI có thể tìm kiếm sự hỗ trợ gián tiếp từ chính phủ. Chỉ một tháng trước phát biểu của Friar, OpenAI đã kêu gọi Nhà Trắng mở rộng trợ cấp cho ngành bán dẫn, bao phủ toàn bộ chuỗi cung ứng AI. Lập luận đưa ra là việc mở rộng trợ cấp sẽ giảm chi phí vốn, giảm rủi ro đầu tư sớm và kích hoạt dòng vốn tư nhân. Với việc OpenAI và các đối tác là những người mua bán dẫn lớn nhất thế giới, trợ cấp như vậy sẽ mang lại lợi ích trực tiếp.

An Ninh Quốc Gia và Nhận Thức Công Chúng

Các công ty AI thường định vị công việc của mình là thiết yếu đối với an ninh quốc gia và khả năng cạnh tranh kinh tế, so sánh cuộc đua AI với những huy động lịch sử như Dự án Manhattan hoặc cuộc chạy đua không gian. Câu chuyện này đặt AI vào vị thế “quá quan trọng để thất bại”, khiến việc hỗ trợ bằng tiền thuế trở nên dễ chấp nhận hơn. Tuy nhiên, sự mỉa mai là rõ ràng: trong khi vận động cho trợ cấp với lý do sinh tồn địa chính trị, các công ty này cũng đổ tiền vào những dự án mang tính giải trí, từ avatar anime đến chatbot nịnh bợ người nổi tiếng, vốn ít liên quan đến quốc phòng.

Phản Ứng Thị Trường và Áp Lực Hạ Tầng

Thị trường công nghệ rộng lớn đã phản ứng nhạy cảm với những diễn biến này. Nvidia, một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng AI, cảnh báo rằng khó khăn trong việc huy động vốn và năng lượng cho trung tâm dữ liệu có thể làm chậm tăng trưởng. Khiếu nại của Amazon tại Oregon về việc nguồn điện không đủ cho các trung tâm dữ liệu mới đã cho thấy áp lực lên hạ tầng. Những vấn đề này đặt ra câu hỏi liệu thế giới có đủ khả năng xây dựng AI ở quy mô khổng lồ như vậy.

Các tiêu đề tài chính cũng làm gia tăng sự bất an của thị trường. Thỏa thuận điện toán đám mây trị giá 300 tỷ USD của OpenAI với Oracle và cam kết đầu tư 100 tỷ USD của Nvidia được kỳ vọng sẽ thể hiện sự tự tin nhưng lại gây lo ngại về tài chính vòng tròn và sự mong manh của các thỏa thuận phụ thuộc lẫn nhau. Hồ sơ của Microsoft tiết lộ rằng OpenAI đã lỗ 11,5 tỷ USD chỉ trong một quý, đẩy tổng lỗ từ đầu năm vượt 25 tỷ USD so với doanh thu dự kiến khoảng 6 tỷ USD.

Câu Hỏi Về Tính Bền Vững

Doanh thu mạnh mẽ của Nvidia đã mang lại sự nhẹ nhõm tạm thời, nhưng các nhà phân tích cảnh báo rằng tăng trưởng này có thể không bền vững. Đối với OpenAI, rủi ro còn lớn hơn. Nếu không có lộ trình rõ ràng để tài trợ cho các cam kết, câu hỏi về sự tham gia của chính phủ sẽ vẫn tồn tại. Dù thông qua trợ cấp trực tiếp, hỗ trợ gián tiếp hay hoàn toàn bằng vốn tư nhân, thách thức vẫn là: xây dựng tương lai AI đòi hỏi nguồn lực ở quy mô thử thách cả thị trường lẫn chính sách công.

Cuộc tranh luận về khả năng OpenAI dựa vào hỗ trợ từ chính phủ phản ánh một căng thẳng lớn hơn trong ngành công nghệ – cân bằng giữa tham vọng tầm nhìn và thực tế tài chính. Khi làn sóng AI tiếp tục, câu hỏi không chỉ là liệu AI có thay đổi thế giới hay không, mà còn là liệu thế giới có đủ khả năng để xây dựng nó.