Vào cuối năm 2025, Amazon đã gây chấn động giới doanh nghiệp khi tuyên bố sẽ cắt giảm tới 30.000 vị trí nhân sự cấp cao trên toàn cầu. Quyết định này đã làm rung chuyển hàng ngũ các chuyên gia văn phòng, những người đã xây dựng sự nghiệp tại một trong những công ty giá trị nhất thế giới. Mặc dù việc sa thải không phải là điều mới mẻ với Amazon, quy mô và nguyên nhân sâu xa của đợt cắt giảm này đánh dấu một bước ngoặt lớn trong lĩnh vực việc làm doanh nghiệp.

Quy Mô và Bản Chất của Đợt Cắt Giảm

Những vị trí bị ảnh hưởng không phải là công nhân kho hay tài xế giao hàng, mà là nhân viên văn phòng—kỹ sư phần mềm, quản lý marketing, chuyên viên nhân sự, điều phối viên logistics và quản lý cấp trung. Đây là những người có bằng cấp cao, nhiều năm kinh nghiệm và thu nhập hàng trăm nghìn đô mỗi năm. Quy mô cắt giảm thật đáng kinh ngạc, tương đương với việc xóa sổ lực lượng lao động của cả một công ty tầm trung. Khác với các đợt sa thải trước, lần này mang tính chiến lược và lâu dài hơn, chủ yếu do sự chuyển đổi công nghệ chứ không phải khó khăn tài chính.

AI Là Động Lực Chính

Yếu tố cốt lõi thúc đẩy đợt cắt giảm này là sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo. Amazon đã xác định những chức năng mà AI có thể thực hiện hiệu quả hơn, chính xác hơn và rẻ hơn con người. Các phòng nhân sự chứng kiến nhiều vị trí bị thay thế bởi hệ thống AI có khả năng sàng lọc hàng nghìn hồ sơ trong vài giây, thực hiện đánh giá ban đầu và xử lý các yêu cầu thường nhật. Bộ phận thiết kế sản phẩm áp dụng công cụ AI để lặp ý tưởng và tạo nguyên mẫu nhanh hơn nhóm nhân sự. Ngay cả Amazon Web Services, bộ phận điện toán đám mây của công ty, cũng đang tự động hóa các dịch vụ từng được xử lý thủ công—hỗ trợ khách hàng, giám sát hệ thống, và lập kế hoạch dung lượng—bằng các tác nhân AI.

Các nhóm marketing bị thu hẹp khi AI tạo nội dung quảng cáo, thiết kế hình ảnh và tối ưu chiến dịch gần như không cần con người. Hoạt động logistics, vốn đòi hỏi nhiều nhân lực, nay được điều phối bởi hệ thống AI dự đoán nhu cầu, tối ưu hàng tồn và quản lý mối quan hệ nhà cung cấp, giảm nhu cầu quản lý cấp trung.

Chiến Lược Dịch Chuyển Nhân Sự

Điều đáng chú ý là tình hình tài chính của Amazon vẫn rất mạnh. Doanh thu tăng trưởng, AWS sinh lợi, và hoạt động bán lẻ vững vàng. Việc sa thải không phải là phản ứng với suy thoái kinh tế mà là bước đi tính toán để tận dụng sự trưởng thành của AI. Từ năm 2023, AI chỉ là thử nghiệm; đến 2024, nó bổ trợ công việc con người; và đến 2025, nó trở thành giải pháp thay thế khả thi cho cả nhóm nghề nghiệp. Ban lãnh đạo Amazon, theo nguyên tắc hiệu quả của Jeff Bezos và trọng tâm vận hành của Andy Jassy, kết luận rằng nếu AI có thể làm công việc của mười người với chi phí thấp hơn nhiều, lý do giữ những vị trí đó không còn.

Tương Lai Việc Làm Bị Phân Hóa

Trong khi các vị trí văn phòng biến mất, Amazon lại tuyển dụng mạnh mẽ cho vai trò kho bãi và giao hàng theo mùa—hơn 250.000 người cho mùa lễ 2025. Điều này phản ánh sự phân hóa rõ rệt: các chức năng trí tuệ mà AI có thể tự động hóa bị loại bỏ, trong khi vai trò thể chất mà máy móc chưa thể thay thế vẫn được cần đến. Tuy nhiên, những công việc này chỉ mang tính tạm thời, quyền lợi hạn chế và không có lộ trình sự nghiệp lâu dài. Thông điệp rõ ràng: Amazon chỉ coi trọng lao động con người ở những lĩnh vực máy móc chưa vượt qua, và điều đó có thể thay đổi khi robot phát triển.

Tác động rộng hơn là tương lai việc làm đang được định hình lại ngay trước mắt chúng ta. Bước chuyển quyết liệt của Amazon cho thấy AI không còn là mối đe dọa lý thuyết—nó là lực lượng thực tế, tức thời, đang tái định nghĩa việc làm doanh nghiệp. Đối với người lao động Mỹ, thách thức là thích nghi kỹ năng để vẫn giữ được giá trị trong nền kinh tế mà máy móc ngày càng đảm nhận những công việc từng thuộc về con người.