Đại tá, NSND Tự Long – Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội – vừa chính thức bảo vệ thành công luận án tiến sỹ chuyên ngành Lý luận và Lịch sử sân khấu tại Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam. Anh nhận được 100% phiếu đồng thuận từ Hội đồng chấm luận án, trở thành nghệ sỹ đầu tiên của Nhà hát Chèo Quân đội đạt học vị này.

Luận án mang tên "Đặc điểm nghệ thuật chèo của Nhà hát Chèo Quân đội" do Giáo sư, Tiến sỹ Đào Mạnh Hùng và Tiến sỹ Trần Thị Minh Thu hướng dẫn. Công trình nghiên cứu được đánh giá cao nhờ tính hệ thống, giá trị khoa học và thực tiễn, đồng thời góp phần định hướng sáng tác, dàn dựng và đào tạo nghệ thuật chèo trong môi trường quân đội.

Con đường từ thợ mộc đến “Táo quân”

Sinh năm 1973 trong một gia đình nghệ thuật ở Bắc Ninh, Tự Long là con của NSƯT Vũ Tự Lẫm (Hai Lẫm) và NSƯT Nguyễn Thị Phức (Minh Phức), đều gắn bó với đoàn quan họ của tỉnh. Trước khi bước vào nghề diễn, anh từng học Trung cấp Xây dựng, chuyên ngành Mộc dân dụng, rồi làm đủ nghề như thợ mộc, phụ hồ, lơ xe, chạy xe ôm để kiếm sống và phụ giúp gia đình.

Sau thời gian dành dụm, Tự Long thi vào khoa Chèo, Đại học Sân khấu và Điện ảnh Hà Nội, chính thức bắt đầu sự nghiệp nghệ thuật. Năm 1999, anh gia nhập Đoàn chèo Tổng cục Hậu cần, khởi đầu từ những vai diễn nhỏ. Nhờ năng lực và sự kiên trì, anh dần trở thành gương mặt nổi bật, sở hữu 13 huy chương vàng, bạc tại các hội diễn toàn quốc.

Bên cạnh chèo, Tự Long còn được khán giả cả nước biết đến qua những vai hài kinh điển trong "Gặp nhau cuối tuần" và "Táo quân", đặc biệt khi kết hợp ăn ý với NSND Xuân Bắc. Các vai Táo như Táo mạng, Táo môi trường, Táo xã hội… đều mang dấu ấn riêng nhờ lối diễn duyên dáng và khả năng hát chèo độc đáo.

Dấu mốc mới trong sự nghiệp

Không chỉ là nghệ sỹ nổi tiếng, Tự Long còn đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng: được phong NSƯT năm 2012, NSND năm 2015, mang quân hàm Đại tá từ 2020 và trở thành Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội vào năm 2024. Việc bảo vệ thành công luận án tiến sỹ đánh dấu một bước tiến mới, khẳng định vị trí của anh không chỉ trên sân khấu mà cả trong lĩnh vực nghiên cứu nghệ thuật.

Nhiều năm qua, Nhà hát Chèo Quân đội phải đối mặt với thách thức vừa bảo tồn bản sắc “chiếu chèo bộ đội” vừa đổi mới để phù hợp với đời sống nghệ thuật hiện đại. Nghiên cứu của Tự Long được xem là công trình quan trọng, giúp định vị rõ nét đặc trưng nghệ thuật chèo của đơn vị và mở ra hướng phát triển bền vững.

Trong ngày bảo vệ luận án, NSND Xuân Bắc – Cục trưởng Cục Nghệ thuật Biểu diễn – đã có mặt chúc mừng người bạn thân, thể hiện sự trân trọng dành cho nỗ lực học tập và cống hiến của Tự Long.

Khi Tự Long trở thành “hiện tượng” trên sóng giải trí

Năm 2024, Tự Long tham gia chương trình "Anh trai vượt ngàn chông gai" và nhanh chóng gây “bùng nổ” mạng xã hội. Dù là thí sinh lớn tuổi nhất, anh vẫn tạo dấu ấn với những tiết mục đậm chất dân gian, nhận được sự nể trọng từ đồng nghiệp và khán giả. Sau chương trình, anh được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao giải “Nghệ sỹ truyền cảm hứng của năm”.

Từ một chàng trai phải bươn chải đủ nghề để mưu sinh, Tự Long đã trở thành một trong những nghệ sỹ hàng đầu, vừa được yêu mến trên sân khấu hài, vừa khẳng định bản lĩnh trong nghiên cứu học thuật. Thành công của anh là minh chứng cho việc đam mê và nỗ lực bền bỉ có thể đưa con người chinh phục những đỉnh cao mới.

Với học vị tiến sỹ, Tự Long không chỉ làm rạng danh Nhà hát Chèo Quân đội mà còn truyền cảm hứng cho thế hệ nghệ sỹ trẻ, chứng minh rằng nghệ thuật truyền thống vẫn có thể phát triển mạnh mẽ trong thời đại hiện nay.