Nhiều người tin rằng kỷ luật tập luyện là bất chấp thời tiết để xỏ giày chạy bộ mỗi sáng. Nhưng một nghiên cứu quốc tế mới đây đã khiến cộng đồng yêu thể thao phải suy nghĩ lại: Chạy trong những ngày ô nhiễm không chỉ hại phổi, mà còn khiến mọi nỗ lực đốt mỡ hay tăng cơ trở nên vô nghĩa.

Thói quen dậy sớm hít thở không khí trong lành từ lâu đã là “kim chỉ nam” cho lối sống lành mạnh. Cảm giác chạy bộ trong một buổi sáng se lạnh, khi thành phố còn chìm trong lớp sương mờ ảo, thường được ví như khoảnh khắc thư thái nhất trong ngày. Nhưng lớp “sương mù” ấy đôi khi không phải là hơi nước, mà là hỗn hợp bụi mịn độc hại PM2.5.

Theo thông tin từ ETtoday, nghiên cứu của Đại học Xingda (Đài Loan, Trung Quốc) công bố trên tạp chí quốc tế chỉ ra rằng tập thể dục trong môi trường có nồng độ bụi PM2.5 cao sẽ khiến lợi ích sinh lý từ vận động bị triệt tiêu hoàn toàn.

Khi không khí biến thành kẻ phá hoại sức khỏe

Chúng ta vẫn biết ô nhiễm không khí gây tổn hại cho phổi, nhưng nghiên cứu mới đi sâu vào hiệu suất vận động. Khi nồng độ PM2.5 vượt quá tiêu chuẩn, cơ thể phải kích hoạt chế độ “báo động đỏ” để chống lại viêm nhiễm, thay vì tập trung vào đốt mỡ, cải thiện tim mạch hay trao đổi chất.

Hãy hình dung cơ thể như một cỗ máy: Bạn mong nó hoạt động để tiêu hao năng lượng thừa, nhưng nếu nạp vào luồng khí chứa đầy bụi mịn siêu nhỏ (chỉ bằng 1/30 sợi tóc), chúng sẽ đi thẳng vào phế nang, xâm nhập mạch máu và tạo ra phản ứng viêm mạnh mẽ. Kết quả là mọi lợi ích tập luyện bị “đánh cắp”.

Thở sâu hơn – rước bụi vào sâu hơn

Khi đi bộ nhẹ hoặc ngồi yên, bạn thở bằng mũi – bộ lọc tự nhiên của cơ thể. Nhưng khi chạy, bạn thở sâu và nhanh hơn, chủ yếu qua miệng để lấy đủ oxy. Lúc này, “chốt chặn” bảo vệ bị phá bỏ, bụi mịn có đường cao tốc vào thẳng hệ hô hấp.

Vào những ngày trời âm u, sương mù dày đặc (đặc biệt mùa đông xuân), hiện tượng “nghịch nhiệt” xảy ra khiến chất ô nhiễm bị giữ lại sát mặt đất – đúng tầm hít thở của người chạy bộ. Chạy trong điều kiện này chẳng khác nào biến mình thành chiếc máy hút bụi sống.

Làm sao để tập an toàn trong ngày ô nhiễm?

Các chuyên gia khuyên:

1. Kiểm tra chất lượng không khí trước khi tập: Đừng chỉ nhìn trời để đoán. Hãy dùng ứng dụng như AirVisual, PAM Air.

   • AQI mức Vàng hoặc Cam: Giảm cường độ.
   • AQI mức Đỏ hoặc Tím: Tránh tập ngoài trời.

2. Chuyển sang tập trong nhà: Nếu ngoài trời “bẩn”, hãy tập yoga, HIIT, cardio tại nhà hoặc chạy máy trong phòng gym kín có lọc không khí. Vẫn đốt mỡ hiệu quả mà an toàn cho phổi.

3. Lắng nghe cơ thể: Nếu trời quá mù mịt, hãy nghỉ ngơi hoặc tập nhẹ. Nghiên cứu đã chứng minh: Cố chạy trong ngày ô nhiễm chỉ khiến cơ thể mệt mỏi hơn.

Tập thể dục là để khỏe, đẹp và yêu đời hơn. Đừng để sự tiếc nuối một buổi tập trở thành cái giá phải trả cho sức khỏe lâu dài.

Sức khỏe là hành trình dài, và mỗi bước đi đúng sẽ giúp bạn tiến gần hơn đến mục tiêu mà không phải đánh đổi bằng những rủi ro âm thầm.