Bên ngoài cửa sổ, ánh sáng nhạt len lỏi qua màn sương lạnh. Chú Trương, 57 tuổi (Trung Quốc), ngả người trên ghế sofa, tay trái kẹp điếu thuốc, tay phải cầm chiếc bánh trung thu ngũ nhân. Trên tivi, một chương trình về sức khỏe đang phát sóng.

Vợ chú không kìm được tiếng thở dài: “Anh lại thức khuya, uống rượu, chẳng chịu đi khám sức khỏe. Anh có thể nghĩ cho mình một chút không?”. Chú Trương chỉ cười xua tay: “Ai mà chẳng uống tí rượu, ăn chút đồ khuya!”.

Thế nhưng, chính sự chủ quan ấy đã khiến chú bàng hoàng khi đi khám sức khỏe năm ngoái: Chỉ số chức năng gan vượt xa mức bình thường. Bác sĩ cảnh báo, nếu không thay đổi, hậu quả sẽ rất nghiêm trọng. Chú Trương hoang mang: “Bệnh gan? Tôi vẫn khỏe mà!”. Nhưng thực tế, câu chuyện này không hề hiếm.

Theo thống kê, mỗi năm có hơn 2 triệu người trên thế giới tử vong vì các bệnh liên quan đến gan. Việt Nam nằm trong nhóm 10 quốc gia có tỷ lệ nhiễm viêm gan B và C cao nhất, với khoảng 6,5 triệu người nhiễm viêm gan B và 900.000 người nhiễm viêm gan C. Đây là nguyên nhân dẫn đến 80.000 ca xơ gan, ung thư gan và khoảng 40.000 ca tử vong mỗi năm.

4 thói quen âm thầm 'đánh cắp' sức khỏe gan

Nhiều người nghĩ rằng chỉ rượu bia mới làm gan suy yếu. Nhưng thực tế, ngoài rượu, còn có 4 thói quen hằng ngày cũng tàn phá gan không kém.

1. Ăn nhiều dầu mỡ và đường
Đồ uống có đường, các món thịt kho đậm vị, đồ chiên ngập dầu… đang âm thầm làm giảm chức năng gan. Thống kê tại nhiều bệnh viện cho thấy, gan nhiễm mỡ đã trở thành bệnh gan mạn tính phổ biến nhất ở người trưởng thành. Hơn 25% người lớn mắc gan nhiễm mỡ ở mức độ khác nhau, đặc biệt ở độ tuổi trên 40.

2. Lạm dụng thuốc và thực phẩm bổ sung
Nhiều người tin rằng uống thuốc bổ gan hay thực phẩm chức năng là an toàn. Thực tế, việc tự ý dùng thuốc, lạm dụng thực phẩm bổ sung, đặc biệt là thuốc Đông y không rõ nguồn gốc, có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng.

3. Thức khuya và căng thẳng kéo dài
Gan hoạt động mạnh nhất từ 22h đến 2h sáng. Nếu thường xuyên thức khuya, gan không có thời gian phục hồi, dễ dẫn đến viêm mạn tính và suy giảm chức năng.

4. Không khám định kỳ, xem nhẹ bệnh mạn tính
Nhiều người chỉ phát hiện bệnh gan khi đã ở giai đoạn muộn. Những người mắc viêm gan, gan nhiễm mỡ hay tiểu đường cần kiểm tra chức năng gan định kỳ để kịp thời phát hiện vấn đề.

Dấu hiệu gan đang 'kêu cứu'

Gan là cơ quan thầm lặng, ít khi gây đau, nên bệnh thường phát hiện muộn. Tuy nhiên, cơ thể vẫn gửi đi những tín hiệu cảnh báo:

• Chán ăn, giảm thể lực: Khi gan bị ảnh hưởng, quá trình giải độc và trao đổi chất bị rối loạn, khiến cơ thể mệt mỏi, chán ăn, lâu dần sút cân.
• Nước tiểu sẫm màu, da vàng: Do bilirubin không được chuyển hóa bình thường, đây là dấu hiệu sớm của suy giảm chức năng gan.
• Bụng to, phù chân: Có thể là dấu hiệu cổ trướng, hậu quả của tổn thương gan mạn tính.
• Xuất hiện 'mụn nhện' và bàn tay đỏ: Thường là biểu hiện sớm của xơ gan, nhưng dễ nhầm với dị ứng da.
• Dễ cáu, giảm tập trung: Tổn thương gan ảnh hưởng đến cân bằng chất dẫn truyền thần kinh, gây lo âu, mất ngủ.

Bảo vệ gan – việc không thể chờ

Gan có khả năng tự tái tạo, nhưng nếu liên tục bị tấn công, tổn thương sẽ trở nên không thể phục hồi. Để bảo vệ gan, cần:

• Hạn chế rượu bia, đồ uống có đường.
• Giữ chế độ ăn cân bằng, ít dầu mỡ.
• Không tự ý dùng thuốc hay thực phẩm chức năng.
• Ngủ đúng giờ, giảm căng thẳng.
• Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt nếu có bệnh mạn tính.

Gan khỏe mạnh không chỉ giúp cơ thể thải độc hiệu quả, mà còn duy trì năng lượng và sức đề kháng. Đừng để đến khi cơ thể gửi tín hiệu cầu cứu mới bắt đầu quan tâm.