Những ngày gần đây, không khí tại nhiều thành phố lớn phủ kín bụi mịn, khiến ai cũng vội vàng đeo khẩu trang khi ra đường. Thế nhưng, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng – thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam – cảnh báo: chỉ đeo khẩu trang thôi chưa đủ để bảo vệ lá phổi của bạn.

Bụi mịn PM2.5 nhỏ hơn sợi tóc hàng chục lần, có thể len lỏi sâu vào phổi, thậm chí đi vào máu, gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Việc che kín mặt hay đóng cửa nhà chỉ mang tính chống tạm, gần như không thể ngăn hoàn toàn các hạt bụi siêu nhỏ này.

Lớp phòng vệ đầu tiên: Khẩu trang đạt chuẩn

Khẩu trang là tuyến bảo vệ đầu tiên, nhưng không phải loại nào cũng đủ sức lọc bụi mịn. Khẩu trang vải hay y tế thông thường chỉ chặn được bụi lớn và giọt bắn, hầu như vô dụng trước PM2.5.

Để đạt hiệu quả, người dân nên chọn các loại đạt chuẩn N95, KN95 hoặc FFP2 – có khả năng lọc tới 95% hạt bụi siêu mịn. Điều quan trọng là khẩu trang phải được đeo kín, ôm sát sống mũi và má. Một mẹo đơn giản để kiểm tra là xem có luồng khí thoát lên mắt khi thở hay không.

[IMAGE_2]

Những chiếc N95 có thể tái sử dụng vài lần nếu vẫn khô ráo và nguyên vẹn, nhưng tuyệt đối không được giặt vì nước sẽ phá hủy lớp lọc tĩnh điện bên trong.

Lớp phòng vệ thứ hai: Kiểm soát không khí trong nhà

Không khí trong nhà tưởng chừng an toàn, nhưng thực tế có thể ô nhiễm ngang ngoài đường nếu mở cửa trong thời điểm chỉ số AQI ngoài trời ở mức đỏ hoặc tím. Khi đó, bụi mịn sẽ nhanh chóng tràn vào, khiến mọi biện pháp trở nên vô nghĩa.

Máy lọc không khí với màng HEPA là giải pháp hữu hiệu, nhưng chỉ phát huy tác dụng trong không gian đóng kín. Khi mới bật, nên chọn chế độ mạnh để lọc nhanh, sau đó chuyển về mức trung bình để duy trì.

[IMAGE_3]

Tuy nhiên, đóng kín quá lâu dễ khiến CO₂ tích tụ, gây mệt mỏi. Vì vậy, hãy tranh thủ những khung giờ ô nhiễm giảm – thường vào trưa hoặc đầu giờ chiều – để mở cửa thông gió ngắn. Phòng ngủ cần được ưu tiên lọc sạch vì đây là nơi chúng ta nghỉ ngơi lâu nhất.

Lớp phòng vệ cuối cùng: Bảo vệ từ bên trong

Bụi mịn không chỉ tấn công từ bên ngoài mà còn âm thầm gây hại bên trong cơ thể. Do đó, việc chăm sóc đường hô hấp và tăng sức đề kháng là tuyến phòng thủ cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng.

Sau khi ra ngoài, nên vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý hoặc nước biển sâu để loại bỏ bụi bám trên niêm mạc, giảm kích ứng và viêm nhiễm. Giữ ẩm cho đường thở giúp lớp nhầy hoạt động hiệu quả, tống bụi ra ngoài dễ dàng hơn.

[IMAGE_4]

Chế độ ăn giàu vitamin C, A, E từ cam, quýt, ổi, cà rốt, các loại hạt… sẽ bổ sung chất chống oxy hóa, hỗ trợ cơ thể chống lại tác hại của gốc tự do sinh ra từ ô nhiễm. Những thực phẩm quen thuộc như gừng, nghệ, tỏi, mật ong cũng có tác dụng làm ấm và giảm viêm nhẹ cho đường hô hấp.

Uống đủ nước là nguyên tắc không thể bỏ qua. Khi thiếu ẩm, lớp nhầy đường thở sẽ đặc lại, cản trở khả năng loại bỏ bụi bẩn.

[IMAGE_5]

Bác sĩ Hoàng nhấn mạnh: "Trong bối cảnh làn sóng bụi mịn chưa biết khi nào dừng, chiến lược phòng vệ nhiều lớp, bền bỉ và đúng cách chính là chìa khóa giúp mỗi người giảm thiểu rủi ro và bảo vệ lá phổi của mình".