Nhiều người tin rằng "đường nuôi dưỡng tế bào ung thư" và vì vậy họ cố gắng loại bỏ hoàn toàn đường khỏi chế độ ăn. Nhưng những nghiên cứu mới cùng phân tích của các chuyên gia lại hé lộ một câu chuyện khác, tinh tế và phức tạp hơn nhiều.

Trang tin sức khỏe – dinh dưỡng Eating Well của Mỹ đã tổng hợp hàng loạt nghiên cứu khoa học, kèm theo ý kiến từ các chuyên gia dinh dưỡng và ung thư học để làm rõ mối liên hệ giữa đường và nguy cơ ung thư.

Thực tế, đường là carbohydrate đơn giản mà mọi tế bào trong cơ thể đều cần để tạo năng lượng. Nó có mặt tự nhiên trong trái cây, rau củ, sữa… và cũng được bổ sung vào các thực phẩm chế biến sẵn như bánh kẹo, nước ngọt.

Chuyên gia dinh dưỡng Pam Hartnett cho biết: đường tự nhiên trong trái cây đi kèm chất xơ, chất chống oxy hóa và dưỡng chất khác giúp làm chậm quá trình hấp thu, giữ ổn định đường huyết. Ăn trái cây và rau củ thậm chí còn giúp giảm nguy cơ mắc tiểu đường loại 2, một số loại ung thư và bệnh tim.

Ngược lại, đường bổ sung – đặc biệt trong nước ngọt có ga, kẹo hay siro bắp hàm lượng fructose cao – lại nhanh chóng đi vào máu, làm tăng insulin và thúc đẩy các quá trình gây viêm.

Đường bổ sung và những cơ chế thúc đẩy ung thư

Ung thư là bệnh phức tạp, liên quan đến nhiều yếu tố như chế độ ăn, rối loạn chuyển hóa, viêm mạn tính, độc tố môi trường hay bức xạ. Đường không trực tiếp "gây ung thư", nhưng tiêu thụ nhiều đường bổ sung có thể tạo điều kiện cho ung thư phát triển qua các cơ chế sau:

1. Tăng viêm mạn tính
Các nghiên cứu cho thấy ăn quá nhiều đường bổ sung làm tăng các chất trung gian gây viêm. Bác sĩ Daniel Landau cho rằng quá trình chuyển hóa đường tạo ra các sản phẩm gây viêm, khiến nguy cơ ung thư tăng. Hartnett bổ sung: khi hệ miễn dịch bị suy yếu bởi viêm kéo dài, nó khó phát hiện và loại bỏ tế bào bất thường.

2. Tác động lên insulin và IGF-1
Đường bổ sung khiến đường huyết tăng nhanh, buộc cơ thể tiết insulin và yếu tố tăng trưởng IGF-1 – những chất thúc đẩy sự tăng sinh tế bào, kể cả tế bào ung thư. Người mắc tiểu đường vì thế có nguy cơ cao hơn với một số ung thư như gan, tuyến tụy và thận.

3. Thay đổi hệ vi sinh đường ruột
Lượng đường bổ sung cao hoặc đường huyết tăng kéo dài có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Khi hệ vi sinh bị phá vỡ, môi trường bên trong cơ thể trở nên thuận lợi cho khối u hình thành do hệ miễn dịch giảm khả năng nhận diện tế bào bất thường.

Có nên cắt đường hoàn toàn để "bỏ đói" ung thư?

Chuyên gia Jamie Baham cho biết, loại bỏ đường hoàn toàn không giúp tiêu diệt ung thư mà còn gây hại cho sức khỏe. "Nếu cắt đường, bạn cũng làm suy giảm năng lượng của các tế bào khỏe mạnh, khiến cơ thể mệt mỏi và hồi phục kém," bà nói.

Hartnett bổ sung, việc cắt đường tuyệt đối thường khiến người ăn rơi vào trạng thái căng thẳng, tăng cảm giác thèm ăn và có thể dẫn tới mối quan hệ không lành mạnh với thực phẩm.

Giải pháp tốt hơn là giảm có kiểm soát lượng đường bổ sung, đồng thời tăng cường thực phẩm nguồn gốc thực vật, ngũ cốc nguyên hạt, đạm nạc và chất béo tốt.

Những mẹo đơn giản để giảm đường bổ sung

Eating Well gợi ý một số cách giúp bạn hạn chế đường bổ sung:

• Ưu tiên ăn trái cây nguyên quả thay vì uống nước ép.
• Uống nước lọc hoặc đồ uống không đường.
• Giảm dần lượng đường trong trà, cà phê.
• Đọc kỹ nhãn dinh dưỡng để tránh sản phẩm chứa nhiều đường bổ sung.

Tóm lại, đường không phải là "thủ phạm trực tiếp" gây ung thư, nhưng tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung có thể tạo điều kiện cho bệnh phát triển. Điều quan trọng là hiểu rõ sự khác biệt giữa đường tự nhiên và đường bổ sung, đồng thời duy trì chế độ ăn cân bằng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.