Hơn 101 triệu người trên thế giới đang phải sống chung với di chứng đột quỵ – mất khả năng vận động, liệt nửa người, khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày. Với nhiều người, việc phục hồi hoàn toàn gần như là điều không thể. Nhưng câu chuyện của GS Raymond Kai-yu Tong, Đại học Trung văn Hồng Kông (Trung Quốc), sẽ khiến bạn bất ngờ.

Ông từng gặp một bệnh nhân nữ bị liệt nửa người suốt 2 năm sau đột quỵ. Dù được chăm sóc tại trung tâm với nhiều thiết bị hiện đại, thậm chí có robot hỗ trợ, bà vẫn khao khát được tự làm mọi việc, sống một cuộc đời độc lập. Và GS Raymond tin rằng điều tưởng chừng bất khả thi này hoàn toàn có thể.

Bí mật 90% "tế bào sơ cua" trong não

Từ hơn 20 năm trước, GS Raymond đã bắt tay nghiên cứu não bộ và tín hiệu thần kinh. Ông nhận ra não người chỉ khai thác khoảng 10% năng lực, còn 90% tế bào chưa được sử dụng – những "tế bào sơ cua" có thể giúp phục hồi chức năng sau bệnh nặng.

Bằng phương pháp chụp MRI và các kỹ thuật khác, ông chứng minh rằng khi não muốn di chuyển bàn tay, robot bàn tay phải kết nối chuyển động với tín hiệu thần kinh. Trong quá trình tập luyện, bệnh nhân cảm thấy "mệt trong não" do phải rèn luyện kết nối này. Nhưng kết quả cho thấy, nhóm tập kết nối thần kinh - cơ đạt hiệu quả cao hơn hẳn so với nhóm chỉ tập vận động cơ.

XoMuscle – cơ nhân tạo mạnh nhất thế giới

Từ nhu cầu cải tiến, GS Raymond đã phát triển XoMuscle – cơ nhân tạo kết hợp não bộ và máy tính. Thiết bị này hỗ trợ hơn 300 bệnh nhân, từ trẻ nhỏ đến người cao tuổi, thực hiện các động tác cầm nắm chai nước, bút, bóng… với cả tay thuận và tay không thuận.

Ban đầu, XoMuscle sử dụng tín hiệu điện từ cơ (EMG), nhưng khi kết nối trực tiếp với máy tính, hiệu quả tăng mạnh: tỷ lệ bệnh nhân phục hồi nhờ robot từ 10% đã vọt lên 80%.

Với cơ đùi và cơ cánh tay, XoMuscle có thể nâng vật nặng tới 20kg. Chuyển từ vật liệu cứng sang mềm giúp thiết bị co giãn tốt hơn, hỗ trợ các chuyển động lật, xoay, úp một cách đơn giản.

Hy vọng mới cho trẻ em bại não

Không chỉ hỗ trợ người trưởng thành, GS Raymond còn áp dụng công nghệ này cho trẻ em bại não. Cơ nhân tạo được đồng bộ hóa với cử động, dáng đi, giúp các em tập đứng, tập bước. Chỉ sau 15 buổi, một em bé bại não đã tự đứng lên mà không cần robot.

Ông giải thích: người trưởng thành từng có khả năng đi, chỉ cần khôi phục lại cảm giác vận động. Nhưng trẻ bại não chưa từng trải nghiệm cảm giác đó, cần học từ đầu. Khi các em thành công, sự hứng thú và động lực sẽ thúc đẩy tiến bộ nhanh chóng. Công nghệ này chính là cầu nối giữa não và tay, giúp tín hiệu vận động được truyền đi hiệu quả.

Hiện công nghệ đã được triển khai tại Úc cho trẻ 5 tuổi – độ tuổi cơ còn mềm, dễ huấn luyện não bộ. GS Raymond tin rằng đây có thể là bước ngoặt thay đổi cuộc đời các em.

Ngoài phục hồi chức năng sau đột quỵ và bại não, XoMuscle còn có tiềm năng ứng dụng trong thể thao, hỗ trợ sau phẫu thuật.

Công nghệ này được giới thiệu tại sự kiện "Diễn thuyết truyền cảm hứng: Công nghệ đột phá tương lai" trong Tuần lễ Khoa học - Công nghệ VinFuture 2025.

"Ai cũng nói không thể, nhưng nó đã thành sự thật" – GS Raymond Kai-yu Tong khẳng định.