Trong những năm gần đây, số người phát hiện nang thận khi đi khám sức khỏe định kỳ đang tăng nhanh. Nhiều người chủ quan cho rằng đây là tổn thương lành tính, không cần lo lắng và thậm chí bỏ qua việc theo dõi. Nhưng các bác sĩ cảnh báo: không phải mọi "nang" ở thận đều vô hại.

Theo ThS-BS Trần Quốc Phong, Trưởng đơn vị Tiết niệu Bệnh viện An Bình, số ca bệnh nhân được chuyển đến vì "nang thận" nhưng thực chất là khối u thận dạng nang đang gia tăng. Những khối u này ban đầu có hình ảnh giống nang đơn thuần, nhưng lại tiềm ẩn nguy hiểm như vách dày, vôi hóa, tăng sinh mạch máu hoặc chứa mô đặc bên trong – dấu hiệu gợi ý ung thư tế bào thận dạng nang, một thể ác tính khó phát hiện bằng siêu âm thông thường.

Khi nang thận không còn lành tính

Đa phần nang thận đơn thuần lành tính, chỉ cần theo dõi định kỳ. Tuy nhiên, sự khác biệt giữa nang lành và tổn thương nghi ngờ ung thư không phải ai cũng biết. Trên siêu âm, hình ảnh đôi khi không đủ rõ ràng để kết luận, nhiều trường hợp cần chụp CT có tiêm thuốc cản quang hoặc MRI để phân loại theo tiêu chuẩn Bosniak – thang đánh giá nguy cơ ung thư.

BS Phong kể đã gặp nhiều bệnh nhân mang kết quả siêu âm cũ ghi "nang thận", nhưng khi tái khám lại phát hiện tổn thương dày bất thường, xuất hiện vách ngăn và tăng sinh mạch máu – yếu tố nguy cơ cao của ung thư thận. Có trường hợp khối u đã phát triển lớn buộc phải phẫu thuật cắt bỏ một phần thận để loại bỏ toàn bộ tổn thương nhưng vẫn bảo tồn tối đa chức năng thận.

Phẫu thuật bảo tồn – cuộc đua với thời gian

Với tổn thương phức tạp hoặc nghi ngờ ung thư, phẫu thuật bảo tồn thận là lựa chọn ưu tiên, đặc biệt khi khối u còn nhỏ. Kỹ thuật này đòi hỏi bác sĩ phải có kinh nghiệm cao, vừa loại bỏ hoàn toàn tế bào ác tính vừa giữ lại nhu mô thận lành. Nếu phát hiện muộn, khi khối u lớn hoặc đã xâm lấn, bệnh nhân buộc phải cắt toàn bộ thận – điều đáng tiếc có thể tránh được nếu phát hiện sớm.

Tâm lý chủ quan – nguy cơ tiềm ẩn

Một trong những thách thức lớn nhất là tâm lý chủ quan. Nhiều người nghe "nang thận" là nghĩ ngay đến bệnh lành tính và từ chối làm thêm xét nghiệm. Một số ngại chi phí hoặc lo lắng khi chụp CT nên chấp nhận theo dõi mơ hồ. Thậm chí có người tin vào mẹo dân gian, uống thảo dược hoặc mong nang tự biến mất – điều mà các bác sĩ khẳng định không có cơ sở khoa học.

BS Phong nhấn mạnh: "Không có phương pháp tự nhiên nào làm mất nang hay ngăn chặn ung thư thận. Nang thận là cấu trúc giải phẫu, không thể 'tan' bằng nước lá hay mẹo chữa truyền miệng. Quan trọng nhất là phân loại đúng ngay từ đầu. Nang lành tính thì theo dõi, còn tổn thương nghi ngờ ung thư thì phải điều trị kịp thời".

Điều đáng lo là ung thư thận dạng nang thường không gây triệu chứng ở giai đoạn đầu. Người bệnh không đau, không tiểu máu và không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng. Khối u chỉ được phát hiện tình cờ khi siêu âm hoặc khi đã lớn, gây đau thắt lưng, mệt mỏi hoặc sụt cân.

Các chuyên gia khuyến cáo: khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt siêu âm thận, là cách đơn giản và chi phí thấp nhưng cực kỳ hữu ích để phát hiện sớm bất thường. Bởi khi phát hiện sớm, cơ hội điều trị bảo tồn thận và ngăn ngừa ung thư sẽ cao hơn rất nhiều.