Trào lưu ăn uống "không đường" đã khiến nhiều người tin rằng chuyển sang nước ngọt dùng chất tạo ngọt là cách lựa chọn lành mạnh hơn. Nhưng một nghiên cứu quy mô lớn vừa công bố tại Hội nghị Tiêu hóa châu Âu (UEG Week 2025) lại cho thấy điều ngược lại: cả nước ngọt có đường lẫn nước ngọt dùng chất tạo ngọt đều làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa (MASLD), và đáng bất ngờ là loại "không đường" còn liên quan mạnh hơn.

Nghiên cứu khiến nhiều người giật mình

Nhóm nghiên cứu thuộc UK Biobank (Vương quốc Anh) và Đại học Tô Châu (Trung Quốc) đã theo dõi 123.788 người trưởng thành không có tiền sử bệnh gan trong vòng 10 năm. Kết quả cho thấy, những người uống hơn 250g nước ngọt dùng chất tạo ngọt mỗi ngày (tương đương một lon) có nguy cơ mắc MASLD tăng tới 60%. Trong khi đó, cùng lượng nước ngọt có đường chỉ làm nguy cơ tăng khoảng 50%.

Trong suốt thời gian nghiên cứu, có 1.178 người phát triển MASLD và 108 trường hợp tử vong liên quan đến bệnh gan. Con số này đủ để khiến bất kỳ ai cũng phải suy nghĩ lại về thói quen uống nước ngọt hàng ngày.

[IMAGE_2]

Vì sao nước ngọt không đường vẫn hại gan?

Các nhà khoa học lý giải: nước ngọt chứa đường làm tăng nhanh đường huyết và insulin, thúc đẩy tích tụ mỡ trong gan. Nhưng nước ngọt dùng chất tạo ngọt lại có cơ chế tác động khác – nó có thể làm thay đổi hệ vi khuẩn đường ruột, gây rối loạn cảm giác no và kích thích cơ thể tiết insulin dù không nạp năng lượng thực sự. Điều này khiến gan phải xử lý áp lực chuyển hóa lớn hơn, từ đó dễ dẫn đến gan nhiễm mỡ.

Điều đáng nói là việc chỉ đổi từ nước ngọt có đường sang nước ngọt dùng chất tạo ngọt không mang lại lợi ích bảo vệ sức khỏe. Nghĩa là, dù vị ngọt đến từ đường hay từ chất tạo ngọt, việc duy trì thói quen uống đồ ngọt mỗi ngày vẫn tiềm ẩn nguy cơ cho gan.

[IMAGE_3]

Cách giảm nguy cơ bệnh gan từ thói quen uống

Một tín hiệu tích cực từ nghiên cứu là việc thay nước ngọt bằng nước lọc giúp giảm nguy cơ mắc MASLD rõ rệt. Nếu mỗi ngày thay nước ngọt có đường bằng nước lọc, nguy cơ giảm khoảng 13%. Đặc biệt, đổi nước ngọt dùng chất tạo ngọt sang nước lọc giúp giảm nguy cơ tới 15%.

Các chuyên gia khuyến cáo, thay vì chỉ tập trung "giảm đường", người dân nên giảm thói quen uống đồ ngọt nói chung. Nước lọc vẫn là lựa chọn an toàn nhất cho gan và hệ chuyển hóa. Bên cạnh đó, việc kết hợp chế độ ăn cân bằng, tăng cường rau quả, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn cũng góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Dù đây là nghiên cứu quan sát và chưa chứng minh được quan hệ nhân quả tuyệt đối, nhưng kết quả đủ để cảnh báo: đừng để vị ngọt – dù là đường hay chất tạo ngọt – đánh lừa chúng ta rằng nó vô hại.

[IMAGE_4]

Kết luận, thói quen uống đồ ngọt mỗi ngày là yếu tố rủi ro rõ rệt đối với gan. Điều tốt nhất bạn có thể làm cho sức khỏe của mình là ưu tiên nước lọc và hạn chế tối đa các loại nước ngọt, bất kể chúng được quảng cáo là "có đường" hay "không đường".