Từng là loại quả dân dã, rụng đầy gốc mà chẳng ai thèm hái, chay nay lại trở thành món đặc sản khiến người Hà Nội săn lùng ráo riết mỗi khi vào mùa. Chỉ xuất hiện ngắn ngủi từ cuối tháng 7 đến đầu tháng 8, quả chay đang tạo nên một cơn sốt trên thị trường, với mức giá ngang ngửa nhiều loại trái cây nhập khẩu.

Trong những ngày cao điểm, giá chay dao động từ 40.000 đến 80.000 đồng/kg, tùy chất lượng và thời điểm. Điều đáng nói là dù giá không hề rẻ, hàng về đến đâu gần như hết sạch đến đó, hầu như không tồn kho. Nguồn cung chủ yếu đến từ các tỉnh phía Bắc, nơi chay vốn có giá rẻ hơn rất nhiều. Khi lên thành phố, mức giá 50.000-70.000 đồng/kg được xem là dễ bán và vẫn hút khách.

Quả chay xanh có vị chua thanh, thường dùng để nấu canh. Nhiều người đặt liền 2-3kg mỗi lần để ăn tươi, làm món tráng miệng hoặc chế biến món kho, món canh. Vị chua của chay được đánh giá dịu hơn sấu hay chanh, hợp khẩu vị nhiều gia đình.

Từ món ăn dân dã thành đặc sản mùa hè

Không chỉ ăn trực tiếp, chay còn được các bà nội trợ tận dụng để làm siro hoặc chế biến món ăn cần vị chua tự nhiên. Lớp ruột hồng tươi cùng hương thơm đặc trưng khiến chay tạo thiện cảm với người mua, nhất là khi xu hướng tiêu dùng hiện nay ưu tiên sản phẩm sạch, không hóa chất.

Chay chín có màu vàng, vỏ hơi sần, ruột hồng đậm bắt mắt. Loại này mềm, thơm và dễ ăn hơn nên giá thường cao hơn quả xanh. Quả xanh giá từ 30.000-50.000 đồng/kg, thích hợp nấu canh chua hoặc kho cá. Mua số lượng lớn từ 5kg trở lên sẽ được giá buôn: chay xanh khoảng 100.000 đồng/5kg, chay chín khoảng 150.000 đồng/5kg. Nhờ vậy, nhiều gia đình mua trữ theo đợt.

Bí quyết để thưởng thức chay quanh năm

Do chay nhanh hỏng, khó bảo quản, nhiều người chọn cách cắt lát mỏng, phơi nắng hoặc sấy khô để dùng quanh năm. Trên các sàn thương mại điện tử, chay sấy khô được bán phổ biến với giá 180.000-200.000 đồng/kg. Loại khô giữ được hương vị, dễ bảo quản và tiện dùng khi nấu ăn.

Không chỉ là thực phẩm, trong Đông y, chay được coi là vị thuốc quý. Chay chứa nhiều axit amin, men béo, men phân giải… giúp hỗ trợ tiêu hóa, nhuận tràng và kích thích ăn ngon. Đây cũng là lý do khiến loại quả bình dị này ngày càng được chú ý.

Từ một loại quả quê rẻ tiền, chay đã "lột xác" thành mặt hàng hot mỗi mùa hè. Câu chuyện của quả chay cho thấy giá trị của những sản phẩm tưởng chừng bình thường, nếu biết khai thác đúng cách sẽ trở thành đặc sản được săn đón.