Tại Hội nghị khoa học toàn quốc về sốt xuất huyết (SXH) Dengue 2025, PGS-TS-BS Nguyễn Vũ Trung – Viện trưởng Viện Pasteur TP HCM – đã đưa ra một thực tế đáng báo động: Việt Nam đang là một trong những điểm nóng SXH Dengue toàn cầu. Không còn xuất hiện theo mùa như trước, dịch bệnh giờ đây kéo dài quanh năm, biến động khó lường và thay đổi mạnh giữa các địa phương. Điều này đòi hỏi chiến lược phòng chống chủ động, đồng bộ và đa ngành để giảm thiểu nguy cơ bùng phát.

Theo WHO, SXH Dengue nằm trong top 10 mối đe dọa sức khỏe toàn cầu cần ưu tiên ứng phó. Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có tỉ lệ mắc cao nhất khu vực Đông Nam Á. Trung bình mỗi năm, cả nước ghi nhận hơn 100.000 ca mắc. Riêng năm 2022, con số gần 370.000 ca – mức kỷ lục trong lịch sử.

Từ đầu năm đến hết tháng 10-2025, Việt Nam đã có 110.503 ca mắc và 23 trường hợp tử vong do SXH Dengue, tăng lần lượt 16,8% và 2 ca so với cùng kỳ năm 2024. Số liệu này cho thấy dịch bệnh vẫn tiếp tục gia tăng và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Dịch bệnh không còn theo mùa, mọi lứa tuổi đều có nguy cơ

Những biến đổi dịch tễ gần đây cho thấy SXH Dengue đang trở nên phức tạp hơn bao giờ hết. Tỉ lệ mắc trên 100.000 dân hiện thuộc nhóm cao nhất trong các bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam. Bệnh lưu hành rộng khắp, tập trung nhiều nhất ở khu vực phía Nam, sau đó là miền Bắc, miền Trung và Tây Nguyên.

Đáng chú ý, độ tuổi mắc bệnh cũng thay đổi rõ rệt. Nếu như trước đây SXH chủ yếu gặp ở trẻ em, thì tại phía Nam, tỉ lệ bệnh nhân trên 15 tuổi đã tăng mạnh từ 18% năm 1999 lên 53% năm 2022. Điều này đồng nghĩa, bất kỳ ai – từ trẻ nhỏ đến người trưởng thành – đều có thể trở thành nạn nhân của SXH Dengue.

Cần chuyển từ ứng phó thụ động sang chủ động

GS-TS Vũ Sinh Nam – cố vấn cao cấp về SXH Dengue, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương – nhấn mạnh: Việt Nam chỉ có thể kiểm soát hiệu quả dịch bệnh khi thay đổi tư duy từ phòng chống thụ động sang chiến lược chủ động. Điều đó nghĩa là không chỉ chờ dịch bùng phát mới xử lý, mà phải áp dụng đồng thời nhiều biện pháp dự phòng ngay từ đầu.

Theo khuyến nghị của WHO, chiến lược chủ động cần tích hợp 5 yếu tố: kiểm soát véc tơ truyền bệnh, giám sát dịch tễ, truyền thông thay đổi hành vi, điều trị dựa trên y học chứng cứ và tiêm chủng phòng bệnh. Sự phối hợp chặt chẽ, liên tục giữa các yếu tố này sẽ giúp giảm nguy cơ bùng phát dịch và giảm tỉ lệ ca nặng.

Hội nghị quy mô toàn quốc tìm lời giải cho bài toán SXH

Hội nghị khoa học toàn quốc về SXH Dengue 2025 (Vietnam Dengue Summit – VDS 2025) diễn ra trong hai ngày 28 và 29-11, do Viện Pasteur TP HCM chủ trì, với sự đồng hành của Công ty TNHH Dược phẩm Takeda Việt Nam. Sự kiện quy tụ hơn 700 đại biểu, bao gồm đại diện Bộ Y tế, WHO, các chuyên gia từ cơ quan y tế, viện nghiên cứu, bệnh viện và tổ chức quốc tế.

Tại đây, các chuyên gia tập trung thảo luận về giải pháp đa chiều, từ y tế dự phòng đến truyền thông cộng đồng, nhằm kiểm soát hiệu quả dịch bệnh. Bối cảnh biến đổi khí hậu khiến SXH Dengue không còn theo mùa, cộng thêm khả năng lây lan nhanh chóng của muỗi truyền bệnh, đang biến căn bệnh này thành thách thức y tế công cộng hàng đầu của Việt Nam.

Sự thật là, SXH Dengue không còn là căn bệnh của riêng mùa mưa hay của trẻ nhỏ. Nó đã trở thành mối đe dọa hiện hữu quanh năm, ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi và mọi vùng miền. Điều quan trọng nhất lúc này là nâng cao ý thức phòng bệnh, chủ động loại bỏ ổ muỗi, bảo vệ bản thân và gia đình khỏi nguy cơ bị muỗi đốt, đồng thời theo dõi sát sao những dấu hiệu bất thường của cơ thể để kịp thời điều trị.