Mùa lạnh, nhiều người thích ăn các loại rau thủy sinh vì vị giòn ngọt và giá trị dinh dưỡng cao. Nhưng ít ai biết, một số loại rau quen thuộc lại tiềm ẩn nguy cơ trở thành “ổ” ký sinh trùng, đặc biệt là sán lá gan lớn – loại có thể sống trong cơ thể người tới cả chục năm.

Rau cần có hai loại: rau cần cạn trồng ở ruộng và rau cần nước trồng tại ao, hồ. Người Việt thường sử dụng rau cần nước trong các món ăn hằng ngày. Đây là loại rau hỗ trợ giảm cân, hạ huyết áp và giảm đường huyết. Tuy nhiên, rau cần trồng trong nguồn nước bẩn lại là môi trường lý tưởng cho ký sinh trùng phát triển. Việc sử dụng phân tươi và nước ô nhiễm khiến ấu trùng sán dễ dàng bám vào thân rau.

Bác sĩ Lê Văn Thiệu (Khoa Nhiễm khuẩn tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) cho biết, rau cần là thực phẩm dễ nhiễm ấu trùng sán lá gan lớn. Khi ăn sống loại rau này, nguy cơ mắc bệnh tăng lên rất cao. Trong tự nhiên, ấu trùng sán có thể bám vào các loại rau thủy sinh như rau ngổ, rau muống nước, ngó sen… và xâm nhập vào cơ thể nếu không được nấu chín kỹ.

Ấu trùng sán sau khi vào cơ thể sẽ xuyên qua thành tá tràng, đi vào gan, gây tổn thương mô gan, thậm chí tấn công các cơ quan khác như ruột, dạ dày. Sau 2–3 tháng, sán trưởng thành sống trong đường mật, gây tắc mật, viêm, xơ hóa và có thể dẫn tới ung thư.

Cải xoong – rau ngon nhưng tiềm ẩn nguy hiểm

Cải xoong (xà lách xoong) là loại rau thủy sinh phổ biến, gần như có quanh năm, dễ trồng và giàu dinh dưỡng. Vị giòn ngọt của cải xoong khiến nhiều gia đình yêu thích, nhưng loại rau này cũng sống trong môi trường nước – nơi bùn đất, vi khuẩn và ký sinh trùng trú ngụ.

Ngoài nguy cơ nhiễm vi khuẩn, cải xoong còn có thể chứa nhiều loại giun như giun đũa, giun móc, giun tóc, giun kim… Những loại ký sinh trùng này rất khó loại bỏ hoàn toàn nếu chỉ rửa sơ hoặc chần qua nước sôi.

Các chuyên gia khuyến cáo, để bảo vệ sức khỏe, nên hạn chế ăn sống các loại rau thủy sinh, tuân thủ nguyên tắc “ăn chín, uống sôi”. Đặc biệt, tránh ăn sống rau cần, rau ngổ, rau muống nước, cải xoong, ngó sen… vì ký sinh trùng chỉ bị tiêu diệt ở khoảng 100°C trong 3–5 phút.

Cách phòng tránh nguy cơ từ rau thủy sinh

Để giảm nguy cơ nhiễm ký sinh trùng, khi chế biến rau cần và cải xoong, cần rửa thật kỹ nhiều lần dưới vòi nước, sau đó ngâm với nước muối pha loãng. Việc trụng qua nước sôi là chưa đủ – cần nấu chín kỹ để đảm bảo diệt hết trứng và ấu trùng.

Ngoài ra, nên chọn mua rau từ nguồn nước sạch, tránh các loại rau được trồng ở ao, hồ ô nhiễm hoặc sử dụng phân tươi. Người tiêu dùng cũng cần nâng cao ý thức về nguy cơ giun sán từ thực phẩm để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.

Hiện nay, số ca nhiễm ký sinh trùng đã giảm so với trước nhờ thay đổi mô hình canh tác, nhưng các ca bệnh nặng vẫn ở mức đáng báo động. Vì vậy, việc cảnh giác và phòng ngừa vẫn luôn cần được đặt lên hàng đầu.

Kết luận: Rau thủy sinh như rau cần và cải xoong tuy ngon, bổ nhưng nếu chế biến sai cách có thể trở thành mối nguy hiểm tiềm ẩn cho sức khỏe. Ăn chín, uống sôi và lựa chọn nguồn thực phẩm an toàn chính là chìa khóa để bảo vệ bản thân và gia đình.