Ngày 30/11/2025, Bộ Y tế đã khiến giới y tế và cộng đồng bất ngờ khi công bố quyết định bổ sung ba bệnh truyền nhiễm nguy hiểm vào danh mục nhóm A – nhóm “bệnh cần giám sát chặt, xử lý khẩn cấp” theo Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm.

Ba bệnh vừa được thêm vào danh sách gồm: Cúm A(H5N6), Cúm A(H9N2) và bệnh do virus Nipah. Đây đều là những bệnh có nguy cơ lây lan nhanh, gây bệnh nặng và thậm chí tử vong cao, dù hiện tại chưa bùng phát dịch tại Việt Nam.

Vì sao 3 bệnh này bị xếp vào nhóm A?

Các bệnh thuộc nhóm A được coi là "đặc biệt nguy hiểm, dễ lây lan, có thể bùng phát thành dịch". Người mắc bệnh, người nghi ngờ hoặc người tiếp xúc gần đều phải cách ly y tế theo quy định.

• Cúm A(H5N6): Dù ở Việt Nam chưa ghi nhận bằng chứng lây từ người sang người, nhưng quyết định bổ sung sớm nhằm cảnh báo và khoanh vùng kịp thời nếu virus biến đổi.
• Cúm A(H9N2): Trên thế giới, ca bệnh ở người đã được ghi nhận từ năm 2015. Đây là virus cúm có nguồn gốc từ gia cầm, có thể lây sang người.
• Virus Nipah: Có thể gây viêm não, viêm phổi nghiêm trọng, dẫn đến hôn mê và tử vong nhanh. Tỷ lệ tử vong của Nipah tại một số khu vực từng lên tới hơn 70%.

Bộ Y tế nhấn mạnh, việc bổ sung không chỉ mang tính hình thức mà phản ánh mức độ nghiêm trọng và rủi ro thực tế.

Nguy cơ lây lan và tử vong không thể xem nhẹ

Theo các chuyên gia dịch tễ, một số chủng virus này hiện chủ yếu tồn tại ở động vật nhưng vẫn có khả năng biến đổi gen, tăng độc lực và lây truyền giữa người. Khi đó, dịch bệnh có thể bùng phát nhanh chóng nếu không kiểm soát kịp thời.

Virus Nipah đặc biệt nguy hiểm vì thời gian ủ bệnh ngắn, triệu chứng tiến triển nhanh, từ sốt, đau đầu đến rối loạn ý thức và tử vong chỉ trong vài ngày.

Với cúm A(H5N6) và H9N2, nguy cơ lớn nằm ở khả năng tái tổ hợp và biến đổi, tạo ra biến chủng mới dễ lây từ người sang người. Điều này từng xảy ra với một số loại cúm khác, gây ra những đại dịch toàn cầu.

Ai là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất?

Những đối tượng sau cần đặc biệt thận trọng:

• Trẻ nhỏ và người cao tuổi
• Người có hệ miễn dịch suy yếu (bệnh mãn tính, đang điều trị ức chế miễn dịch)
• Người chưa tiêm đủ vắc-xin phòng bệnh
• Nhân viên y tế
• Người tiếp xúc với động vật, đặc biệt là gia cầm, lợn hoặc sống gần khu vực có dơi

Các bệnh này có thể xuất hiện từ nguồn động vật, đặc biệt là khi tiếp xúc với động vật không rõ nguồn gốc hoặc không qua kiểm dịch.

Làm gì để bảo vệ bản thân và cộng đồng?

Để giảm nguy cơ lây nhiễm:

• Vệ sinh cá nhân thường xuyên, rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn
• Che miệng khi ho, hắt hơi
• Hạn chế tiếp xúc với động vật lạ hoặc động vật có dấu hiệu bệnh
• Không ăn thịt động vật không rõ nguồn gốc hoặc chưa được kiểm dịch
• Theo dõi thông báo của cơ quan y tế, khai báo y tế khi có triệu chứng nghi ngờ như sốt, ho, khó thở, đau đầu, mệt mỏi

Trong trường hợp có dịch, tuân thủ cách ly, khai báo lịch sử tiếp xúc, xét nghiệm và tiêm vắc-xin khi có.

Quyết định bổ sung 3 bệnh này vào nhóm A là một tín hiệu cảnh báo mạnh mẽ: Dù chưa lan rộng, nguy cơ vẫn luôn hiện hữu. Ý thức phòng bệnh từ sớm và tuân thủ khuyến cáo y tế là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.

Biến đổi khí hậu, giao lưu quốc tế gia tăng, sự xuất hiện của các mầm bệnh mới là thách thức hiện hữu. Sự chuẩn bị chủ động hôm nay có thể cứu hàng ngàn sinh mạng ngày mai.