Khi nhắc đến sức khỏe, phần lớn mọi người thường quan tâm đến tim, huyết áp hay đường huyết. Thế nhưng, một cơ quan âm thầm nhưng vô cùng quan trọng lại hay bị bỏ quên – đó là lá phổi. Mỗi ngày, phổi cần mẫn cung cấp oxy và loại bỏ carbon dioxide cho toàn bộ cơ thể mà hiếm khi kêu ca.

Đáng tiếc là khi phổi bắt đầu “lên tiếng” bằng những cơn đau hay khó thở rõ rệt, thường là bệnh đã tiến triển đến mức nghiêm trọng. Trong thời buổi ô nhiễm không khí, khói thuốc lá, lối sống ít vận động và bệnh nhiễm trùng hô hấp gia tăng, việc bảo vệ phổi khỏe mạnh càng trở nên cấp thiết.

Điều thú vị là, các nghiên cứu lâm sàng cho thấy những người sở hữu “phổi sạch” thường có 5 đặc điểm chung. Bạn không cần là vận động viên hay người đam mê thể thao mới có thể có lá phổi khỏe – cơ thể sẽ gửi cho bạn những tín hiệu rất tinh tế.

Nếu bạn nhận thấy mình có ít nhất 4 trong số 5 dấu hiệu này, rất có thể phổi của bạn đang ở trạng thái tuyệt vời.

Dung tích phổi lớn – chỉ số vàng của sức khỏe hô hấp

Dung tích phổi là lượng oxy bạn có thể hít vào và lượng carbon dioxide bạn có thể thở ra trong một lần hít thở. Thông số này thường được kiểm tra trong các xét nghiệm chức năng phổi khi khám sức khỏe định kỳ. Người có dung tích phổi tốt thường sở hữu mô phổi đàn hồi, đường thở thông thoáng và khả năng trao đổi khí hiệu quả.

Các dữ liệu y khoa đã chỉ ra rằng, dung tích phổi cao đồng nghĩa với nguy cơ mắc bệnh hô hấp mạn tính thấp hơn nhiều. Một nghiên cứu từng cho thấy: cứ mỗi 500ml dung tích phổi giảm, nguy cơ mắc COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) tăng thêm 23% – con số không hề nhỏ.

Trong đời sống, nếu bạn leo 4–5 tầng cầu thang mà không hụt hơi, thổi bóng bay dễ dàng, hay hát được liên tục với hơi đều, đó là dấu hiệu dung tích phổi của bạn rất tốt. Những người tập luyện thể thao nhịp điệu như bơi, chạy bộ hoặc nhảy dây lâu năm thường có khả năng giãn nở và phục hồi phổi vượt trội.

Ít bị hụt hơi khi vận động

Nhiệm vụ chính của phổi là cung cấp oxy cho cơ thể. Trong lúc vận động, nhu cầu oxy tăng cao, buộc phổi phải làm việc nhiều hơn. Nếu phổi không khỏe, bạn sẽ nhanh chóng cảm thấy kiệt sức, tim đập nhanh và phải dừng lại.

Nhiều người nghĩ rằng mình khỏe chỉ vì không thường xuyên tập thể dục nên chưa từng “thử sức” lá phổi. Nhưng chỉ cần đi bộ nhanh vài cây số hoặc chạy vài phút, họ sẽ nhận ra vấn đề ngay. Ngược lại, vận động viên chuyên nghiệp hiếm khi đỏ mặt, thở dốc sau khi thi đấu – bởi phổi của họ có khả năng cung cấp oxy liên tục và hiệu quả.

Phổi sạch cũng giúp cơ thể xử lý nhanh acid lactic sinh ra khi vận động, giảm nguy cơ đau nhức và mệt mỏi. Ngược lại, nếu chỉ một hoạt động nhẹ cũng khiến bạn thở gấp, đó là dấu hiệu đáng lo về chức năng hô hấp.

Hơi thở thông thoáng, không ho khò khè

Người có phổi khỏe thường thở đều, không gặp tình trạng tắc nghẽn, ho đột ngột, khò khè hay nhiều đờm. Điều này cho thấy phế nang không bị co lại, đường thở thông suốt và phế quản không viêm.

Trên thực tế, những triệu chứng như khó thở, ho kéo dài, thở khò khè… có thể là dấu hiệu ban đầu của COPD, hen suyễn hoặc xơ phổi. Nhiều người chủ quan, cho rằng đó chỉ là phản ứng bình thường khi thay đổi thời tiết, nhưng chính sự chủ quan này mới nguy hiểm.

Một số người bị ho mỗi khi trời trở lạnh, hoặc hơi thở nặng nề vào ban đêm – đây là những tín hiệu cơ thể đang “cầu cứu” và bạn cần chú ý.

Lời khuyên để duy trì 'phổi sạch'

Để bảo vệ phổi, hãy hạn chế tiếp xúc với khói thuốc, đeo khẩu trang khi ra đường, duy trì tập luyện thể dục đều đặn và ăn uống lành mạnh. Việc khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt là kiểm tra chức năng phổi, sẽ giúp phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn.

Phổi là cơ quan âm thầm nhưng đóng vai trò sống còn. Chỉ khi biết lắng nghe những tín hiệu nhỏ nhất, bạn mới có thể giữ cho lá phổi của mình khỏe mạnh lâu dài.