Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, ô nhiễm không khí hiện nay không còn là vấn đề chỉ ảnh hưởng đến một số người nhạy cảm, mà đã trở thành mối đe dọa sức khỏe cộng đồng.

Người khỏe mạnh cũng bắt đầu xuất hiện các triệu chứng như kích ứng đường thở, tức ngực, ho khan, cay mắt. Trong khi đó, người có bệnh nền, người cao tuổi và trẻ em phải đối diện nguy cơ viêm phổi, cơn hen cấp, đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.

PM2.5 – Kẻ xâm nhập thầm lặng

Trong các tác nhân gây hại từ không khí ô nhiễm, bụi mịn PM2.5 là nguy hiểm nhất. Kích thước của hạt bụi này chỉ bằng khoảng 1/30 sợi tóc, đủ nhỏ để xuyên qua các hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể và đi sâu xuống phế nang – nơi diễn ra quá trình trao đổi oxy.

Không dừng lại ở đó, nhiều hạt siêu mịn còn có thể thâm nhập vào máu, mang theo kim loại nặng và độc chất đến tim, não, thận và nhiều cơ quan khác. Khi đã vào cơ thể, chúng kích hoạt stress oxy hóa, phá hủy ty thể và khởi phát phản ứng viêm lan rộng.

Tình trạng viêm âm ỉ này khiến đường thở dễ co thắt, mạch máu tổn thương, hình thành mảng xơ vữa và cục máu đông. Tất cả góp phần làm tăng nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Đặc biệt, với trẻ em – khi phổi và não đang phát triển – tác hại của PM2.5 có thể kéo dài suốt đời.

[IMAGE_2]

Khi bệnh viện quá tải vì không khí bẩn

Những ngày ô nhiễm nghiêm trọng, tại Hà Nội, lượng bệnh nhân nhập viện tăng đột biến. Khoa Hô hấp, Nhi và Tim mạch ở nhiều bệnh viện luôn trong tình trạng quá tải.

Trẻ nhỏ thường nhập viện với viêm tiểu phế quản, viêm phổi, cơn hen cấp; người cao tuổi dễ gặp thiếu máu cơ tim, đột quỵ hoặc viêm phổi nặng. Người có bệnh nền như hen, COPD, suy tim chỉ cần nồng độ PM2.5 tăng nhẹ cũng có thể lên cơn cấp, buộc phải tăng liều thuốc hoặc nhập viện khẩn cấp.

Phụ nữ mang thai cũng nằm trong nhóm nguy cơ cao. Nhiều nghiên cứu chỉ ra, ô nhiễm không khí liên quan đến sinh non, thai nhẹ cân, tiền sản giật và có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi thông qua nhau thai.

[IMAGE_3]

Bảo vệ bản thân trước “làn sóng bụi mịn”

Theo bác sĩ Hoàng, việc chỉ đeo khẩu trang vải hoặc đóng kín cửa là không đủ để ngăn PM2.5. Người dân nên theo dõi chỉ số chất lượng không khí hàng ngày, hạn chế ra ngoài khi không khí ở mức xấu và sử dụng khẩu trang đạt chuẩn khi cần di chuyển ngoài trời.

Bên cạnh đó, trang bị máy lọc không khí đạt chuẩn HEPA trong phòng ngủ, nơi làm việc; vệ sinh nhà cửa đúng cách và tạo môi trường sống thông thoáng sẽ giúp giảm đáng kể lượng bụi mịn xâm nhập vào cơ thể.

Ở tầm vĩ mô, ô nhiễm không khí cần được xem là vấn đề y tế công cộng nghiêm trọng, chứ không chỉ là hiện tượng thời tiết hay sự bất tiện tạm thời. Kiểm soát nguồn thải, cải thiện hạ tầng giao thông, thúc đẩy năng lượng sạch và xây dựng đô thị bền vững là những giải pháp lâu dài.

Bác sĩ Hoàng nhấn mạnh: Hà Nội có thể chưa thoát khỏi những ngày “ngột thở”, nhưng nếu nhận thức đúng và hành động kịp thời, chúng ta có thể giảm phần nào tác hại của bụi mịn – thứ đang âm thầm tích tụ trong từng hơi thở mỗi ngày.