Những ngày gần đây, Hà Nội liên tục nằm trong nhóm thành phố có chất lượng không khí tệ nhất thế giới. Bầu trời bị bao phủ bởi một lớp mù xám, chỉ số AQI nhiều thời điểm vượt ngưỡng 200 – mức “rất xấu”, gây nguy hại cao cho sức khỏe người dân. Theo hệ thống quan trắc IQAir, lúc 20h ngày 1/12, AQI ở mức 188 và tăng lên 200 vào 10h sáng hôm sau.

Điều đáng lo ngại hơn cả là bụi mịn PM2.5 – những hạt siêu nhỏ có khả năng len sâu vào phổi, thậm chí đi vào máu – thường xuyên vượt xa ngưỡng khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Trong tình trạng này, việc chủ động bảo vệ đường hô hấp đã trở thành ưu tiên hàng đầu với người dân thủ đô.

Tránh ra ngoài vào giờ cao điểm bụi mịn

Theo nhiều báo cáo, nồng độ bụi mịn ở Hà Nội thường cao nhất vào buổi sáng (6–9h) và buổi tối (19–22h) – trùng với thời điểm mật độ giao thông, hoạt động xây dựng và sinh hoạt ngoài trời cao. Nếu có thể, hãy điều chỉnh lịch làm việc, học tập để hạn chế ra ngoài trong khung giờ này. Đặc biệt, người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền về hô hấp nên tránh tiếp xúc với môi trường ngoài trời khi AQI ở mức đỏ hoặc tím.

Nếu bắt buộc phải di chuyển, hãy đeo khẩu trang đạt chuẩn, mặc áo khoác dài tay và hạn chế dừng lại lâu ở các khu vực giao thông đông đúc.

Chọn khẩu trang đúng chuẩn và sử dụng đúng cách

Nhiều người nghĩ rằng đeo khẩu trang y tế hay vải là đủ, nhưng thực tế, chúng không thể lọc được bụi PM2.5. Các chuyên gia khuyến cáo sử dụng khẩu trang N95, N99, KN95, KF94 hoặc loại có chứng nhận lọc hạt mịn. Khẩu trang cần ôm sát sống mũi, hai bên má và cằm; nếu để hở, hiệu quả lọc giảm đáng kể.

Với người thường xuyên đi xe máy, nên chọn loại có van thở một chiều để dễ thở hơn mà vẫn giữ khả năng lọc bụi. Khẩu trang dùng một lần không nên tái sử dụng vì hơi thở và mồ hôi sẽ làm giảm hiệu quả lọc. Với khẩu trang tái sử dụng, cần vệ sinh đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.

Giữ không gian sống trong lành

Nhiều gia đình vẫn có thói quen mở cửa để “lấy gió” ngay cả khi ngoài trời ô nhiễm nặng, vô tình để bụi mịn len lỏi và tích tụ trong nhà. Vào những ngày AQI xấu, hãy đóng kín cửa, đặc biệt là sáng sớm và tối. Sử dụng máy lọc không khí liên tục trong phòng ngủ, phòng khách hoặc nơi làm việc. Máy lọc nên có màng HEPA H13 trở lên, có khả năng lọc bụi kích thước 0,3 micron. Đừng quên vệ sinh hoặc thay màng lọc định kỳ, vì màng bẩn có thể gây phản tác dụng.

Nếu không có máy lọc, có thể tận dụng điều hòa có màng lọc bụi mịn hoặc đặt cây xanh như lưỡi hổ, trầu bà, lan ý… Tuy nhiên, cây xanh chỉ hỗ trợ phần nhỏ, không thể thay thế máy lọc.

Duy trì độ ẩm và chăm sóc đường hô hấp

Không khí ô nhiễm thường đi kèm độ ẩm thấp, khiến niêm mạc mũi khô, nứt và giảm khả năng lọc bụi. Bạn nên dùng máy tạo ẩm hoặc đặt chậu nước nhỏ trong phòng để duy trì độ ẩm 45–60%. Có thể rửa mũi hàng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý 0,9% để làm sạch bụi và giữ ẩm. Tuy nhiên, tránh làm ẩm quá mức vì độ ẩm cao dễ tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển.

Tăng cường sức đề kháng từ bên trong

Dù áp dụng nhiều biện pháp bên ngoài, bạn vẫn cần hỗ trợ cơ thể từ bên trong bằng chế độ dinh dưỡng hợp lý. Tăng cường thực phẩm giàu vitamin C như cam, quýt, ổi, kiwi… giúp tăng sức đề kháng. Uống đủ nước để giữ ẩm cho cơ thể và hỗ trợ hệ hô hấp hoạt động hiệu quả.

Ô nhiễm không khí là vấn đề khó tránh, nhưng nếu áp dụng đồng thời các biện pháp phòng ngừa và chăm sóc sức khỏe, bạn hoàn toàn có thể giảm thiểu tác hại của bụi mịn đối với cơ thể.