Hàng triệu gia đình Việt Nam có thể sẽ thoát khỏi nỗi lo viện phí đè nặng trong vài năm tới, nhờ một chính sách y tế đang được Bộ Y tế xây dựng. Điều khiến nhiều người bất ngờ là lộ trình này không chỉ hướng đến người nghèo, mà còn giúp cả những gia đình thu nhập trung bình tránh cảnh nợ nần vì bệnh tật.

Theo bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ BHYT (Bộ Y tế), gói dịch vụ miễn phí sẽ bao gồm danh mục bệnh, dịch vụ, thuốc và thiết bị thiết yếu. Ưu tiên triển khai với các bệnh thông thường trước, sau đó mở rộng theo khả năng ngân sách và Quỹ BHYT.

Các chuyên gia đánh giá đây là chính sách tác động trực tiếp đến đời sống người dân, đặc biệt nhóm yếu thế. Hiện mỗi năm người bệnh phải tự chi trả khoảng 21.500 tỉ đồng. Nếu được khám và sàng lọc định kỳ miễn phí, nhiều bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tim mạch, tiểu đường hay ung thư có thể phát hiện sớm, giúp giảm chi phí điều trị vốn rất cao nếu phát hiện muộn.

Ai sẽ hưởng lợi nhiều nhất?

Nhóm người già, người nghèo, cận nghèo sẽ được chi trả 100% chi phí từ năm 2026. Đây là những đối tượng dễ gặp khó khăn tài chính, thậm chí tái nghèo vì bệnh tật. Ngay cả người thu nhập trung bình cũng hưởng lợi lớn, bởi thực tế có nhiều gia đình không thuộc diện nghèo nhưng chỉ vì một đợt bệnh nặng đã rơi vào cảnh bán tài sản, vay nợ hoặc tái nghèo.

Khi Quỹ BHYT tăng mức chi trả và thí điểm trần cùng chi trả đối với bệnh hiểm nghèo, người bệnh sẽ không bị dồn vào ngõ cụt tài chính. Đề án cũng ưu tiên triển khai miễn phí cơ bản tại tuyến y tế xã, nâng cấp trang thiết bị và danh mục thuốc, giúp người dân được điều trị sớm ngay gần nhà, giảm thời gian chuyển tuyến và áp lực cho bệnh viện tuyến trên.

[IMAGE_2]

Điều này đặc biệt ý nghĩa với người dân vùng sâu, vùng xa – nhóm vốn gặp nhiều trở ngại khi tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng.

Lộ trình miễn viện phí đầy tham vọng

Bộ Y tế đề xuất triển khai chính sách miễn viện phí theo ba giai đoạn, dựa trên nền tảng bảo hiểm y tế toàn dân.

• Từ 2026: Người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc bệnh miễn phí ít nhất 1 lần/năm. Người thuộc hộ cận nghèo, từ 75 tuổi trở lên hưởng trợ cấp hưu trí xã hội sẽ được chi trả toàn bộ chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi.

• Giai đoạn 2026-2027: Mức chi trả BHYT cho thuốc, trang thiết bị và kỹ thuật được nâng lên. Mức đóng BHYT dự kiến tăng từ năm 2027 lên khoảng 5,1%, ngân sách nhà nước sẽ hỗ trợ nhóm đối tượng chính sách.

• Từ 2028-2030: Mục tiêu giảm chi tiền túi của người dân xuống dưới 30%, mở rộng danh mục thuốc, thiết bị, kỹ thuật được Quỹ BHYT chi trả; thí điểm thanh toán sàng lọc 2-3 bệnh phổ biến; chi trả một số dịch vụ phòng bệnh bằng Quỹ BHYT. Tỉ lệ bao phủ BHYT phấn đấu đạt trên 95% dân số.

Đến năm 2030, mức đóng BHYT sẽ tăng lên 5,4%, đồng thời thí điểm BHYT bổ sung và đa dạng gói quyền lợi, trong đó có chăm sóc dài hạn. Sau 2030, mục tiêu là BHYT toàn dân, miễn viện phí trong phạm vi gói dịch vụ cơ bản và sàng lọc 3-5 bệnh phổ biến. Từ năm 2032, mức đóng BHYT dự kiến tăng lên 6%, gắn với nâng cao chất lượng y tế cơ sở.

[IMAGE_3]

Không phải "miễn phí tuyệt đối" nhưng không ai bị bỏ lại phía sau

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh, mục tiêu của nghị quyết không phải miễn phí tuyệt đối, mà là giảm tối đa chi phí đồng chi trả và xây dựng hệ thống y tế bền vững. Trọng tâm là đảm bảo mọi người dân, không phân biệt giàu nghèo, đều được tiếp cận dịch vụ thiết yếu mà không phải lo lắng về chi phí.

Chính sách này không chỉ cứu sống nhiều người nhờ phát hiện bệnh sớm, mà còn góp phần hình thành "văn hóa khám sớm" trong cộng đồng. Về dài hạn, khi BHYT bao phủ trên 95% dân số và hệ thống thanh toán thông minh được vận hành, người dân sẽ được thụ hưởng một hệ thống y tế công bằng, bền vững, quyền lợi được chuẩn hóa và chi phí được kiểm soát chặt chẽ.

Theo ước tính, việc miễn phí khám sàng lọc định kỳ và chi trả toàn bộ viện phí cho nhóm yếu thế sẽ tăng chi ngân sách khoảng 2.700 tỉ đồng/năm. Tuy nhiên, lợi ích mang lại là rất lớn – không chỉ về sức khỏe cộng đồng mà còn giảm gánh nặng tài chính cho hàng triệu gia đình Việt Nam.