Mỗi năm, thế giới ghi nhận khoảng 20 triệu ca ung thư mới và gần 10 triệu ca tử vong. Riêng Việt Nam, con số này lên tới hơn 180.000 ca mắc mới và trên 120.000 ca tử vong, biến ung thư thành nguyên nhân tử vong đứng thứ hai, chỉ sau bệnh tim mạch.

Tại Bệnh viện Ung Bướu TPHCM, số lượt khám năm 2025 dự kiến vượt 1,08 triệu ca, tăng 20% so với năm 2024. Chỉ riêng số ca mắc mới đã ghi nhận trên 42.000 trường hợp, trong đó ung thư vú chiếm tỷ lệ cao nhất (23%), kế tiếp là ung thư phổi (18%).

Theo TS.BS Diệp Bảo Tuấn, áp lực quá tải tại các bệnh viện ung bướu phản ánh rõ rệt gánh nặng ung thư đang leo thang. Đáng lo ngại là 50–80% bệnh nhân nhập viện ở giai đoạn muộn (III–IV), làm giảm hiệu quả điều trị và tăng chi phí y tế. Nguyên nhân chính: người dân thường chỉ đi khám khi đã có triệu chứng rõ rệt, chưa chú trọng tầm soát định kỳ.

Bệnh viện lớn kín chỗ, bệnh nhân chờ đợi

TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh Bộ Y tế cho biết, tình trạng quá tải bệnh nhân ung thư diễn ra ở hầu hết các trung tâm lớn. Bệnh viện Ung Bướu TPHCM thường xuyên kín chỗ ở cả ba cơ sở. Tại Hà Nội, Bệnh viện K và Bạch Mai cũng trong tình trạng tương tự, giường bệnh luôn vượt công suất.

Nguyên nhân không chỉ đến từ số ca ung thư tăng nhanh, mà còn do phần lớn bệnh nhân nhập viện muộn, khiến thời gian điều trị kéo dài. Điều này tạo áp lực dồn lên tuyến cuối, buộc các bệnh viện phải hoạt động liên tục với công suất cao.

Chuyển hướng từ chữa bệnh sang phòng bệnh

Bộ Y tế nhận định mô hình phòng chống ung thư hiện nay vẫn nghiêng về điều trị, trong khi tầm soát sớm chưa được chú trọng đúng mức. TS.BS Hà Anh Đức nhấn mạnh: "Nếu không đẩy mạnh tầm soát sớm, hệ thống y tế sẽ tiếp tục quá tải và không có điểm dừng".

Giải pháp đang được triển khai là xây dựng các trung tâm sàng lọc ung thư theo chuẩn quốc tế, giống như nhiều quốc gia phát triển đang áp dụng. Hệ thống này giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn rất sớm, nâng hiệu quả điều trị và giảm chi phí xã hội. Hiện tại, Việt Nam còn thiếu các trung tâm sàng lọc quy mô lớn và đồng bộ.

Công nghệ mới mở hy vọng

Bệnh viện Ung Bướu TPHCM đang mở rộng hệ thống tầm soát và dự kiến khai trương hai khối phòng khám chuyên biệt cho người chưa có biểu hiện bệnh. Các kỹ thuật hiện đại như xạ trị điều biến liều, xạ trị định vị thân, phẫu thuật nội soi, vi phẫu và ghép tủy tự thân đang được áp dụng, góp phần giảm tỷ lệ tử vong và nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân.

Ngành y tế hướng tới mục tiêu "phòng bệnh hơn chữa bệnh" – một chiến lược dài hạn để giảm gánh nặng ung thư cho cộng đồng. Nhưng để đạt được, cần sự thay đổi mạnh mẽ từ nhận thức của người dân đến chính sách y tế quốc gia.

Cuộc chiến với ung thư ở Việt Nam đang bước vào giai đoạn quyết liệt. Và sự thật ít ai nói ra là: nếu không hành động ngay hôm nay, hệ thống y tế sẽ tiếp tục chìm trong áp lực, còn người bệnh sẽ mất đi cơ hội sống quý giá.