Có một loại cây dân dã, mọc um tùm ở khắp các vùng trung du, miền núi nước ta nhưng lại được ví như “nhân sâm của người nghèo”. Ít ai biết rằng, từ lá, củ đến hoa của nó đều có giá trị dinh dưỡng và dược liệu cao, thậm chí còn được dùng để hỗ trợ điều trị nhiều bệnh. Loài cây này chính là **sâm đất** – hay còn gọi là sâm thổ cao ly, sâm Nam, sâm mồng tơi, đông dương sâm.

Sâm đất là loài thân thảo, mọc đứng, cao khoảng 0,5-0,6m, phần gốc phân nhánh nhiều. Lá mọc so le, hình trái xoan thuôn hoặc trứng ngược, màu xanh đậm, bóng ở cả hai mặt, mép lá lượn sóng nhẹ tạo nên vẻ đẹp lạ mắt. Hoa sâm đất màu hồng tím, thường mọc thành cụm, vừa mộc mạc vừa nổi bật.

Không chỉ là một loại rau, sâm đất còn được coi như vị thuốc bổ. Dân gian thường dùng củ sâm đất ngâm rượu, lá nấu canh giúp thanh nhiệt, mát gan, hỗ trợ tiêu hóa. Lá có thể chế biến thành nhiều món ăn như luộc, xào tỏi, nấu canh sườn… với vị ngọt thanh, hơi chua giống mồng tơi nhưng không gây nhớt.

Giá trị dinh dưỡng và lợi ích cho sức khỏe

Theo tài liệu dược liệu, sâm đất chứa nhiều nước, khoáng chất, vitamin, protein thô và pectin – một hợp chất có lợi cho sức khỏe. Nhờ đặc tính kháng khuẩn, kháng nấm và chống viêm, loại rau này giúp ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn, nấm, đồng thời hỗ trợ điều trị xơ vữa động mạch, ngăn ngừa các bệnh tim mạch nghiêm trọng như đột quỵ, đau tim.

Không dừng lại ở đó, sâm đất còn là nguồn vitamin A và C dồi dào, giúp sửa chữa và tái tạo tế bào, nuôi dưỡng làn da khỏe mạnh. Các chất chống oxy hóa trong rau giúp cải thiện sắc tố da, giữ ẩm và hạn chế khô da, mang lại vẻ trắng sáng tự nhiên.

Sâm đất cũng chứa nhiều chất xơ và khoáng chất, giúp kiểm soát nhịp tim, huyết áp. Uống nước ép sâm đất thường xuyên có thể hỗ trợ ngăn ngừa tăng huyết áp và các vấn đề tim mạch.

Tác dụng đặc biệt với mắt

Lượng vitamin A trong sâm đất không chỉ giúp cải thiện thị lực khi ánh sáng yếu mà còn bảo vệ mắt khỏi các bệnh như đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng. Vitamin C trong rau góp phần bảo vệ võng mạc khỏi tổn thương do gốc tự do, ngăn ngừa các tình trạng khô mắt, xuất huyết kết mạc.

Nhờ vậy, sâm đất không chỉ tốt cho sức khỏe tổng thể mà còn là “thần dược” cho đôi mắt.

Dễ trồng, dễ chế biến, dễ bảo quản

Sâm đất có nguồn gốc từ Trung Mỹ, nhưng hiện đã thích nghi tốt ở nhiều vùng miền Việt Nam, đặc biệt là vùng trung du, miền núi. Loài cây này ưa đất ẩm nhưng vẫn sống tốt ở nơi nhiều nắng, cho thu hoạch quanh năm.

Người dân có thể dùng sâm đất như rau ăn hàng ngày hoặc phơi khô, bảo quản làm thuốc bổ. Với hương vị mới lạ, thơm ngậy, loại rau này không chỉ làm phong phú bữa ăn mà còn góp phần nâng cao sức khỏe.

Từ một loài cây tưởng chừng chỉ mọc hoang, sâm đất đã trở thành nguyên liệu quý trong cả ẩm thực và y học dân gian. Có lẽ đó là lý do khiến nhiều người gọi nó là “nhân sâm của người nghèo” – một kho báu xanh ngay trong vườn nhà.