Theo bác sĩ Đoàn Dư Mạnh thuộc Hội Bệnh Mạch máu Việt Nam, thận là một trong những cơ quan dễ bị tổn thương nhất, không chỉ bởi các bệnh lý nền mà còn từ thói quen tự ý dùng thuốc – điều đang ngày càng phổ biến ở người trẻ.

Những loại thuốc tưởng như vô hại như kháng sinh, giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAIDs), lợi tiểu, cùng các chế phẩm giảm cân, tăng cơ, làm trắng da "cấp tốc" trôi nổi, đều tiềm ẩn nguy cơ phá hủy thận theo nhiều cơ chế khác nhau. Một số kháng sinh có thể tạo tinh thể rắn kết tủa trong ống thận, gây cản trở dòng nước tiểu; số khác chứa hoạt chất độc cho tế bào thận khi cơ thể cố gắng đào thải. Thuốc lợi tiểu, vốn chỉ định cho người tăng huyết áp hoặc phù nề, nếu dùng tùy tiện có thể gây mất nước, tăng nguy cơ sỏi thận. Đáng chú ý, thuốc giảm đau NSAIDs có thể làm tăng khoảng 50% nguy cơ tổn thương thận cấp nếu sử dụng kéo dài.

Lạm dụng thuốc giảm cân 'siêu tốc' – con đường ngắn nhất tới suy thận

Bác sĩ Mạnh đặc biệt lo ngại tình trạng dùng thuốc hoặc thực phẩm giảm cân không rõ nguồn gốc. Nhiều sản phẩm khiến người dùng đi tiểu nhiều bất thường, giảm đến 10% cân nặng chỉ trong 1-2 tuần trước khi rơi vào suy thận cấp, suy gan, phù toàn thân. Không ít trường hợp uống trà hoặc bột giảm cân trôi nổi, chỉ hơn một tháng đã tiến triển thành suy thận nặng.

Ngoài ra, viên uống làm trắng da chứa glutathione – được quảng cáo rầm rộ – nếu dùng liều cao, không được giám sát y khoa, có thể gây suy thận cấp, đặc biệt ở người có bệnh thận nền. Các loại thuốc nhuận tràng và thuốc ức chế bơm proton như omeprazol cũng bị ghi nhận liên quan tới nguy cơ suy thận mạn nếu dùng bừa bãi.

Những chất bị cấm vẫn len lỏi trong thị trường thuốc giảm cân

Nghiêm trọng hơn, nhiều thực phẩm chức năng và thuốc giảm cân trên thị trường bị phát hiện chứa sibutramine hoặc phenolphthalein – các chất đã bị cấm do nguy cơ gây rối loạn tim mạch, thần kinh, gan, thận.

Cơ chế "giảm mỡ nhanh" của các sản phẩm này thực chất là tác động lợi tiểu mạnh, làm mất nước, rối loạn chuyển hóa, giảm hấp thu dinh dưỡng. Hậu quả là nhiễm độc acid, suy thận cấp, thậm chí tử vong. Đây là điều mà nhiều người dùng không hề biết, bởi họ bị cuốn theo lời quảng cáo hấp dẫn và hiệu quả "nhanh như chớp".

Lời khuyên từ chuyên gia để bảo vệ thận

Bác sĩ Mạnh khuyến cáo người dân tuyệt đối không tự mua thuốc điều trị khi chưa tham khảo ý kiến nhân viên y tế, đặc biệt với người bệnh thận, trẻ nhỏ và người cao tuổi. Việc sử dụng thuốc đúng chỉ định, đúng liều và đúng thời gian là yếu tố then chốt để bảo vệ thận khỏi những tổn thương âm thầm nhưng nguy hiểm.

Thận đóng vai trò lọc máu, loại bỏ độc tố và giữ cân bằng nước – điện giải cho cơ thể. Một khi bị tổn thương nghiêm trọng, chức năng thận khó có thể phục hồi hoàn toàn. Do đó, đừng đánh đổi sức khỏe lâu dài lấy những kết quả "thần tốc" nhưng đầy rủi ro.

Thông điệp quan trọng là: Hãy tỉnh táo trước những lời quảng cáo về giảm cân hoặc làm đẹp nhanh chóng, và luôn tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn an toàn.