Ngành ngân hàng toàn cầu thường được mô tả là vững mạnh, nhưng những cảnh báo gần đây từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) lại cho thấy một bức tranh khác. Ẩn dưới bề mặt, những lỗ hổng đang hình thành có thể kích hoạt một cú sốc tài chính nghiêm trọng. Báo cáo Ổn định Tài chính Toàn cầu mới nhất của IMF nhấn mạnh rằng các ngân hàng tại Mỹ và Anh đang có mức tiếp xúc khổng lồ 4,5 nghìn tỷ USD với các tổ chức tài chính phi ngân hàng (NBFI) như quỹ phòng hộ và nhóm tín dụng tư nhân. Các tổ chức này hoạt động ngoài khuôn khổ quy định ngân hàng truyền thống nhưng lại phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn từ ngân hàng.

Rủi Ro Gia Tăng Từ Các Tổ Chức Tài Chính Phi Ngân Hàng

NBFI hoạt động giống ngân hàng khi cho vay tiền, nhưng do không chịu sự giám sát quy định chặt chẽ, họ có thể áp dụng các hình thức cho vay rủi ro hơn. Các vụ phá sản gần đây, như của công ty cho vay ô tô dưới chuẩn Tricolor và First Brand Group, đã gây thiệt hại lớn cho ngân hàng, bao gồm khoản lỗ 200 triệu USD đối với Fifth Third Bank. IMF cảnh báo rằng 40% tổng tài sản ngân hàng đang gắn với các tổ chức có mức tiếp xúc phi ngân hàng vượt quá vốn, nghĩa là chỉ cần một làn sóng vỡ nợ vừa phải cũng có thể khiến họ không đủ khả năng hấp thụ thua lỗ.

Sự liên kết này tạo ra một vòng phản hồi nguy hiểm. Ngân hàng tài trợ cho NBFI vì lợi nhuận cao, trong khi NBFI đẩy mạnh cho vay để tìm kiếm lợi nhuận. Thiếu các biện pháp bảo vệ theo quy định khiến tiêu chuẩn thẩm định tín dụng có thể bị lỏng lẻo, làm tăng nguy cơ vỡ nợ. Khi vỡ nợ xảy ra, tác động sẽ lan ngược lại ngân hàng, đe dọa sự ổn định tài chính rộng hơn.

Khoảng Trống Quy Định Và Động Lực Lợi Nhuận

Một trong những mối lo chính của IMF là khoảng cách về quy định giữa ngân hàng và NBFI. Vì NBFI không nhận tiền gửi, họ không bị ràng buộc bởi các yêu cầu về vốn và cho vay giống ngân hàng. Sự tự do này cho phép họ cho vay mạnh tay, nhưng cũng khiến hệ thống tài chính dễ bị tổn thương hơn. Các quỹ phòng hộ, chẳng hạn, đã phản đối việc siết chặt giám sát, cho rằng họ sử dụng đòn bẩy thấp hơn và không có bảo đảm từ tiền thuế.

Sức hấp dẫn đối với cả ngân hàng và NBFI là rõ ràng: lợi nhuận cao. Các khoản vay cho quỹ tín dụng tư nhân thường mang lại lợi tức tốt hơn cho vay truyền thống nhờ yêu cầu vốn thấp hơn. Tuy nhiên, việc chạy theo lợi nhuận có thể làm lu mờ quản lý rủi ro thận trọng. Nếu điều kiện kinh tế xấu đi, áp lực rút vốn từ nhà đầu tư có thể buộc NBFI bán tháo tài sản với lỗ, kích hoạt hiệu ứng domino trong toàn bộ lĩnh vực tài chính.

Cảnh báo của IMF nhắc nhở rằng các cuộc khủng hoảng tài chính thường âm thầm hình thành trước khi bùng nổ. Nếu không giải quyết những lỗ hổng trong khu vực ngân hàng bóng tối, đợt suy thoái tiếp theo có thể phơi bày sự mong manh thực sự của hệ thống hiện nay.