Trong những năm gần đây, một xu hướng tài chính đầy bất ngờ đã xuất hiện trong nhóm người có thu nhập cao nhất thế giới. Báo cáo của Goldman Sachs cho thấy 40% những người kiếm hơn nửa triệu đô la mỗi năm vẫn sống dựa vào từng kỳ lương. Đáng chú ý hơn, chưa tới một phần ba trong số họ thường xuyên đóng góp cho các mục tiêu tài chính dài hạn như trả nợ hoặc tiết kiệm hưu trí. Dù khó có thể cảm thông với những người kiếm gấp mười lần thu nhập trung vị, hiện tượng này phản ánh những thay đổi sâu sắc trong hành vi kinh tế và động lực xã hội.

Từ câu chuyện hiếm hoi thành vấn đề phổ biến

Trong lịch sử, câu chuyện về những người giàu mất trắng tài sản thường hiếm và chủ yếu liên quan đến người nổi tiếng, vận động viên hay người trúng số quản lý kém khoản tiền bất ngờ. Các chuyên gia tài chính từng tin rằng, vượt qua một mức thu nhập nhất định, bạn có thể chịu đựng nhiều quyết định tài chính sai lầm miễn duy trì thu nhập cao. Thế nhưng hiện nay, khó khăn tài chính trong nhóm 1% đã trở nên phổ biến, cho thấy hoặc kỷ luật tài chính suy giảm, hoặc các ngành công nghiệp đã trở nên tinh vi hơn trong việc lấy tiền từ giới giàu.

Hiện tượng phân mảnh xã hội và áp lực lối sống

Một yếu tố chính thúc đẩy xu hướng này là hiện tượng "phân mảnh xã hội theo tầng thu nhập", khi bất bình đẳng cực lớn tồn tại ngay trong nhóm thu nhập cao. Người kiếm 500.000 đô la thường làm việc cạnh người kiếm gấp hàng chục lần, tạo áp lực so sánh lối sống khốc liệt. Chuyên viên phân tích quỹ đầu tư tư nhân kiếm nửa triệu đô có thể cảm thấy thua kém so với đối tác kiếm 10 triệu, người này lại tiếp xúc với tỷ phú. Sự chênh lệch nhiều tầng này thúc đẩy thói quen chi tiêu để giữ hình ảnh—từ du lịch xa xỉ, sự kiện độc quyền đến bất động sản hạng sang—dẫn đến căng thẳng tài chính dù thu nhập khổng lồ.

Cái giá ẩn của sự tập trung tài sản

Nghiên cứu cho thấy ngay cả trong nhóm triệu phú, 1% đứng đầu nắm gần một phần ba tổng tài sản. Sự tập trung này không chỉ gây bất mãn trong giới tinh hoa mà còn làm gia tăng áp lực chi tiêu vượt quá khả năng. Dù nghe triệu phú phàn nàn vì bị tỷ phú lấn át có thể hài hước, vấn đề thực sự là môi trường xã hội của giới siêu giàu có thể bào mòn sự ổn định tài chính. Khi tài sản toàn cầu tăng, những động lực này càng mạnh, khiến giới giàu dễ tự đẩy mình vào cảnh phá sản.

Cuối cùng, tình cảnh của nhóm 1% cho thấy một nghịch lý của sự giàu có hiện đại: thu nhập khổng lồ không đảm bảo an toàn tài chính. Lạm phát lối sống, so sánh xã hội và sự tập trung tài sản tạo nên cơn bão hoàn hảo, nơi ngay cả người giàu nhất cũng có thể sống dựa vào từng kỳ lương.