Trong những năm gần đây, nền kinh tế toàn cầu ngày càng dịch chuyển sang tư duy ngắn hạn, ưu tiên lợi ích tức thời thay vì chiến lược dài hạn bền vững. Tư duy này thể hiện rõ ở các hộ gia đình, doanh nghiệp, thị trường tài chính và cả chính trị, tạo ra một hệ thống mong manh dựa trên lợi nhuận nhanh và hậu quả bị trì hoãn.

Sống Từng Quý Một

Nhiều người hiện nay sống dựa vào lương hàng tháng, thậm chí có người không đủ kéo dài đến kỳ lương tiếp theo, phải dùng ứng lương hoặc thẻ tín dụng để chi trả nhu cầu cơ bản. Doanh nghiệp hoạt động từ báo cáo lợi nhuận này đến báo cáo lợi nhuận khác, trong khi nhà đầu tư săn tìm cơ hội đầu cơ dựa vào nguồn vốn vay rẻ. Sự phổ biến của dịch vụ "mua trước, trả sau" minh họa rõ xu hướng này: người tiêu dùng dùng khoản vay này để bù đắp khả năng chi trả, nhưng các công ty cung cấp dịch vụ thường hoạt động thua lỗ, tiêu tốn vốn đầu tư để giành thị phần. Điều này tạo ra một chuỗi: hộ gia đình không thể trả trước được tài trợ bởi các công ty phụ thuộc vào vốn đầu tư mạo hiểm và quỹ đầu tư tư nhân — những tổ chức cũng vướng vào các cấu trúc nợ phức tạp.

Tin Xấu Thành Tin Tốt

Trong bối cảnh này, các chỉ số kinh tế bị bóp méo ý nghĩa. Tỷ lệ thất nghiệp tăng, vốn là tín hiệu tiêu cực, lại được thị trường hoan nghênh vì gây áp lực buộc ngân hàng trung ương giảm lãi suất, cho phép vay rẻ hơn và kéo dài hoạt động đầu cơ. Việc Mỹ không công bố báo cáo việc làm hàng tháng trong thời gian chính phủ đóng cửa gần đây cho thấy sự mong manh của việc phụ thuộc vào dữ liệu ngắn hạn để ra quyết định chính sách quan trọng. Thay vì tập trung vào kế hoạch chiến lược dài hạn, hệ thống phản ứng bộc phát với từng số liệu.

Động Lực và Hệ Quả

Trong nhiều thập kỷ, những thay đổi cấu trúc đã làm giảm động lực đầu tư dài hạn. Lợi suất cổ tức của S&P 500 giảm xuống mức thấp kỷ lục, khiến nhà đầu tư phải bán cổ phiếu để thu lợi thay vì giữ để nhận thu nhập ổn định. Sự dịch chuyển này khuyến khích quay vòng nhanh và lợi nhuận đầu cơ thay vì tăng trưởng kiên nhẫn. Điều đáng lo ngại là ngay cả khi ngành thất bại, những người trong cuộc vẫn thu được khối tài sản lớn, để lại chi phí dài hạn cho người khác. Các động lực sai lệch này thưởng cho khai thác ngắn hạn trong khi đẩy rủi ro về sau.

Cuối cùng, đảo ngược xu hướng này đòi hỏi tái cân bằng động lực kinh tế để coi trọng tăng trưởng bền vững hơn là lợi nhuận tức thời. Câu hỏi đặt ra là liệu thị trường sẽ thích nghi trước khi quý tiếp theo đến hay tư duy ngắn hạn đã trở thành mặc định vĩnh viễn.