Bóng ma của cuộc Đại Suy Thoái năm 1929 đang quay trở lại trong các cuộc thảo luận công chúng, khi các giám đốc Phố Wall, ngân hàng trung ương và cả các nhà lãnh đạo chính trị đều so sánh giữa cú sụp đổ lịch sử đó với tình hình kinh tế hiện nay. Mặc dù cổ phiếu, bất động sản, tiền điện tử và vàng đều ở mức cao kỷ lục, những lo ngại tiềm ẩn đang gia tăng, đặt ra câu hỏi liệu lịch sử có đang lặp lại.

Tiếng vọng của năm 1929

Cuối những năm 1920, tình trạng đầu cơ tràn lan được thúc đẩy bởi việc vay ký quỹ quá mức đã đẩy giá tài sản lên cao. Nhà đầu tư khi đó có thể vay tới 90% vốn đầu tư, khuếch đại cả lợi nhuận lẫn rủi ro. Sự bùng nổ kinh tế, được thúc đẩy bởi sản xuất hàng loạt và tín dụng dễ dàng, đã tạo ra lợi nhuận doanh nghiệp tăng vọt nhưng đồng thời tiền lương giảm và sức mua của người tiêu dùng yếu đi. Khi Cục Dự trữ Liên bang nâng lãi suất để hạ nhiệt nền kinh tế, tín dụng bị thắt chặt, tình trạng vỡ nợ gia tăng và các ngân hàng bắt đầu phá sản. Việc thiếu bảo hiểm tiền gửi đã dẫn đến làn sóng rút tiền hàng loạt, làm trầm trọng thêm khủng hoảng và khiến hơn 1.300 ngân hàng phá sản. Thị trường chứng khoán sụt giảm tới 90%, thất nghiệp tăng mạnh và khó khăn kinh tế kéo dài nhiều năm.

Lo ngại bong bóng tài sản hiện tại

Năm 2025, Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Anh cảnh báo về bong bóng giá tài sản. Thị trường chứng khoán, đặc biệt là cổ phiếu liên quan đến AI, đang đạt mức cao mới. Giá nhà tiếp tục tăng bất chấp khủng hoảng khả năng chi trả, trong khi tiền điện tử và vàng vẫn ở gần mức đỉnh. Sự chênh lệch giữa giá tài sản và các chỉ số kinh tế thực tế là điều đáng lo ngại. Thông thường, lợi nhuận doanh nghiệp mạnh sẽ thúc đẩy tuyển dụng, nhưng dữ liệu gần đây từ Cục Dự trữ Liên bang cho thấy tốc độ tạo việc làm chậm lại, báo hiệu những điểm yếu tiềm ẩn.

Yếu tố cấu trúc và rủi ro chính sách

Ngoài giá tài sản, các yếu điểm cấu trúc đang xuất hiện. Tốc độ tuyển dụng chậm, cùng với mức nợ cao của người tiêu dùng và doanh nghiệp, có thể làm trầm trọng thêm bất kỳ đợt suy thoái nào. Các yếu tố chính trị càng làm tăng bất ổn: cảnh báo của Tổng thống Trump rằng việc hoàn trả thuế quan có thể gây ra suy thoái sâu cho thấy quyết định chính sách có thể tác động mạnh đến ổn định kinh tế. Việc thắt chặt chính sách tiền tệ để kiểm soát lạm phát có thể vô tình gây áp lực lên thị trường tín dụng, tăng nguy cơ vỡ nợ và làm căng thẳng hệ thống tài chính.

Cơ hội trong thận trọng

Dù những điểm tương đồng với năm 1929 gây lo ngại, chúng cũng mở ra cơ hội cho nhà đầu tư tinh tường. Biến động kinh tế thường tái định hình thị trường, tạo ra tài sản bị định giá thấp và những ngành mới có tiềm năng tăng trưởng. Hiểu biết về tiền lệ lịch sử giúp nhà đầu tư nhận diện cơ hội trước khi chúng trở nên rõ ràng với công chúng. Sự thận trọng, đa dạng hóa và nghiên cứu kỹ lưỡng là thiết yếu, đặc biệt trong bối cảnh mà cả lạc quan và rủi ro đều cao.

Tóm lại, so sánh giữa năm 1929 và 2025 vừa là lời cảnh báo vừa là kim chỉ nam. Lịch sử có thể không lặp lại chính xác, nhưng nhịp điệu của nó có thể định hướng chiến lược hôm nay. Bằng cách nhận diện dấu hiệu định giá quá cao, theo dõi các yếu tố nền tảng và chuẩn bị cho cú sốc tiềm ẩn, nhà đầu tư có thể điều hướng bất định và xây dựng khả năng chống chịu lâu dài.