Trong những cuộc thảo luận gần đây giữa các nhà quan sát thị trường kỳ cựu, một bức tranh đáng lo ngại về nền kinh tế Mỹ đang hiện ra. Trong khi các tiêu đề báo chí bị chi phối bởi sự tăng trưởng mạnh mẽ của cổ phiếu công nghệ và lời hứa hẹn từ trí tuệ nhân tạo, một sự dịch chuyển âm thầm nhưng có thể tàn phá hơn đang diễn ra trong khu vực tài chính. Ben Hunt của Epsilon Theory, khi trò chuyện với Dan Ferris và Cory Mclaclin, đã vẽ nên một kịch bản gợi nhớ những tháng u ám trước khủng hoảng tài chính 2008 — một kịch bản không bắt nguồn từ thuế quan hay chính trị, mà từ tình trạng đóng băng tín dụng đối với nửa dưới của nền kinh tế Mỹ.

Cơn Bão Cực Tín Dụng

Hunt mô tả tình hình hiện tại không chỉ đơn thuần là đóng băng tín dụng, mà là một "cơn bão cực tín dụng" đang siết chặt những người vay dưới chuẩn và ngày càng lan sang tầng lớp trung lưu. Ngòi nổ là việc phá sản của các công ty như Tricolor, một đơn vị cho vay mua ô tô dưới chuẩn, và First Brands, nhà cung cấp phụ tùng ô tô. Khi những doanh nghiệp này sụp đổ, Phố Wall đã phản ứng bằng cách chặn dòng tín dụng đến các doanh nghiệp tương tự. Kết quả là 40% dưới cùng của nền kinh tế Mỹ — bao gồm các hộ gia đình và công ty phục vụ họ — bị cắt khỏi nguồn sống của thị trường hiện đại: tín dụng.

Tín dụng thường được ví như oxy của nền kinh tế, và phép so sánh của Hunt rất chính xác. Không có khả năng tiếp cận nguồn tài chính hợp lý, doanh nghiệp suy yếu, chi tiêu tiêu dùng co lại, và hiệu ứng lan truyền ngược lên các tầng lớp cao hơn. Động lực này giống hệt cuối năm 2007, khi rắc rối trong các khoản vay mua ô tô và nhà ở báo hiệu khủng hoảng nổ ra vài tháng sau.

Vì Sao Giảm Lãi Suất Có Thể Không Giúp Ích

Một điểm đáng lo khác mà Hunt nêu ra là chính sách tiền tệ truyền thống có thể bất lực trước xu hướng này. Việc giảm lãi suất 50 hay thậm chí 100 điểm cơ bản không mang lại sự cứu trợ cho những người đã phải trả mức lãi tối đa hợp pháp trên thẻ tín dụng dưới chuẩn. Với họ, lãi suất cố định ở mức cao vượt xa mọi thay đổi chỉ số chuẩn. Khi việc tái cấp vốn bị từ chối và hạn mức tín dụng bị đóng, các hộ gia đình không thể bù đắp thiếu hụt thu nhập hay xử lý chi phí bất ngờ. Song song đó, lạm phát do chi phí đẩy từ năng lượng, lao động và bảo hiểm tiếp tục gây áp lực, làm xói mòn sức mua.

Sự kết hợp giữa tín dụng thắt chặt và giá cả tăng tạo ra một áp lực kép mà việc nới lỏng tiền tệ khó có thể giải quyết. Đây là vấn đề mang tính cấu trúc, không phải chu kỳ, và có nguy cơ trở thành khủng hoảng hệ thống nếu không được xử lý.

Nền Kinh Tế Hình Chữ K và Sự Yếu Kém Tiềm Ẩn

Hunt mô tả môi trường hiện tại như một nền kinh tế hình chữ K, nơi nhánh trên — các hộ gia đình giàu có và ngành công nghệ phát triển mạnh — tiếp tục đi lên, trong khi nhánh dưới chìm sâu hơn. Sự khác biệt này thể hiện rõ trong hiệu suất thị trường: S&P 500, được nâng đỡ bởi các cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn, dao động gần mức cao nhất mọi thời đại, nhưng các chỉ số bình quân, các chuẩn mực vốn hóa nhỏ như Russell 2000 và ETF ngân hàng khu vực lại tụt xa.

Đặc biệt, các ngân hàng khu vực chưa đạt mức cao mới trong nhiều năm, cho thấy sự yếu kém dai dẳng. Những tổ chức này đóng vai trò then chốt trong việc cho vay ở các nền kinh tế địa phương, và hiệu suất yếu của chúng ám chỉ vấn đề sâu hơn về khả năng tiếp cận tín dụng. Hunt lưu ý rằng các nhà quản lý tài sản thay thế — từng được gọi là ngân hàng bóng tối — đã tiếp quản phần lớn hoạt động cho vay vốn thuộc về ngân hàng thương mại, đặc biệt trong thị trường tín dụng tư nhân. Trong khi những người chơi này cho vay mạnh mẽ, các ngân hàng khu vực thường cố gắng bắt kịp, đôi khi với tiêu chuẩn lỏng lẻo hơn, khiến họ dễ tổn thương khi khoản vay xấu xuất hiện.

Tiếng Vang Của Năm 2007

Sự tương đồng với năm 2007 thật đáng chú ý. Khi đó, sự sụp đổ của vài quỹ chứng khoán thế chấp đã là những cảnh báo sớm. Thanh khoản cạn kiệt đối với một số công cụ tài chính lâu trước khi các sự kiện lớn như Bear Stearns xảy ra. Hunt cảnh báo rằng các tín hiệu sớm tương tự đang xuất hiện: phá sản của các nhà cho vay và nhà cung cấp ngách, việc rút tín dụng khỏi các lĩnh vực dễ tổn thương, và khoảng cách ngày càng rộng giữa các phân khúc mạnh và yếu của thị trường.

Khủng hoảng tài chính bắt nguồn từ khu vực tài chính, không phải công nghệ. Khi tình trạng thiếu thanh khoản tấn công ngân hàng và nhà cung cấp tín dụng, tác động sẽ lan rộng khắp nền kinh tế. Mối lo của Hunt là tình trạng thắt chặt tín dụng hiện tại có thể lan lên trên, ảnh hưởng đến nhiều doanh nghiệp và hộ gia đình hơn, cuối cùng kích hoạt một cuộc khủng hoảng rộng lớn.

Nhìn Về Năm 2026

Trong khi tiêu đề năm 2025 có thể vẫn ca ngợi đột phá AI và đỉnh cao thị trường chứng khoán, triển vọng của Hunt cho năm 2026 lại u ám. Nếu cơn bão cực tín dụng tiếp tục sâu thêm, nửa dưới của nền kinh tế Mỹ có thể đối mặt với khó khăn nghiêm trọng, kéo theo tác động dây chuyền cho toàn hệ thống. Tính chất cấu trúc của vấn đề đồng nghĩa với việc phản ứng chính sách cần vượt ra ngoài giảm lãi suất, có thể yêu cầu hỗ trợ tín dụng mục tiêu hoặc can thiệp vào các ngành cụ thể.

Đối với nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách, thông điệp rõ ràng: hãy theo dõi khu vực tài chính, không chỉ các ngôi sao công nghệ. Sức khỏe của ngân hàng khu vực, dòng chảy tín dụng tư nhân và khả năng tiếp cận khoản vay của các hộ thu nhập thấp là chỉ số then chốt. Bỏ qua chúng sẽ dẫn đến lặp lại sai lầm quá khứ, khi cảnh báo sớm bị bỏ qua cho đến khi quá muộn.

Cuối cùng, phân tích của Hunt nhắc nhở rằng sức mạnh kinh tế không chỉ đo bằng chỉ số chứng khoán hay tăng trưởng GDP. Nó phụ thuộc vào hoạt động của thị trường tín dụng trên mọi phân khúc xã hội. Khi một nửa nền kinh tế bị cắt khỏi tín dụng, hạt giống khủng hoảng đã được gieo — và thời điểm hành động là trước khi chúng nảy mầm thành thảm họa toàn diện.