Hệ thống tài chính toàn cầu đang bước vào một thời điểm then chốt, khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phát tín hiệu về một sự thay đổi mạnh mẽ trong chính sách tiền tệ, có thể định hình lại thị trường và các ưu tiên kinh tế. Trong khi các chỉ số chứng khoán tiếp tục leo cao, cơ chế vận hành của hệ thống ngân hàng đang thúc đẩy Fed chuyển từ thắt chặt sang nới lỏng, đặt ra những câu hỏi quan trọng về tương lai thanh khoản, lãi suất và giá tài sản.

Kết Thúc Chính Sách Thắt Chặt Định Lượng

Trong nhiều năm, Fed đã thực hiện chính sách thắt chặt định lượng (QT), giảm bảng cân đối kế toán từ gần 9 nghìn tỷ USD xuống khoảng 6,6 nghìn tỷ USD nhằm chống lại lạm phát hậu đại dịch. Điều này đồng nghĩa với việc để trái phiếu kho bạc và chứng khoán thế chấp đáo hạn mà không tái đầu tư, rút thanh khoản khỏi hệ thống. Tuy nhiên, thời kỳ thắt lưng buộc bụng này sẽ chính thức kết thúc vào ngày 1 tháng 12. Đáng chú ý hơn, các lãnh đạo Fed như Chủ tịch Fed New York John Williams đã công khai cho biết việc mở rộng bảng cân đối – thực chất là in tiền – sẽ diễn ra trước năm 2026. Phố Wall đã chuẩn bị cho khả năng mua tài sản lên tới 50 tỷ USD mỗi tháng.

Bảo Toàn Thanh Khoản Hơn Là Tăng Trưởng

Lý do cho việc mở rộng không phải để kích thích một nền kinh tế yếu, mà để duy trì hoạt động trơn tru của hệ thống tài chính cốt lõi. Thị trường repo, nền tảng cho các khoản vay ngắn hạn giữa các ngân hàng, cần một mức dự trữ tối thiểu để vận hành ổn định. Nếu dự trữ giảm quá thấp, lãi suất vay qua đêm có thể tăng vọt, gây ra khủng hoảng thanh khoản ngay cả khi kinh tế khỏe mạnh. Các sự kiện năm 2019 và 2020 đã buộc Fed phải can thiệp khẩn cấp, và các nhà hoạch định chính sách quyết tâm tránh lặp lại. Đây là nỗ lực ngăn ngừa sự cố kỹ thuật trong hệ thống ngân hàng, không phải trực tiếp hỗ trợ người tiêu dùng.

QE Ngầm Qua Thay Đổi Quy Định

Ngoài QE chính thức, một sự thay đổi tinh vi hơn đang xuất hiện qua cải cách quy định. Thống đốc Fed Steven Moran đề xuất điều chỉnh cách tính tỷ lệ đòn bẩy để loại trừ trái phiếu kho bạc Mỹ. Điều này cho phép các ngân hàng nắm giữ nợ chính phủ mà không bị phạt vốn, giải phóng hàng nghìn tỷ USD hiện đang nằm trong dự trữ để chảy vào mua trái phiếu kho bạc. Thay đổi này sẽ giúp chính phủ dễ dàng huy động vốn mà không cần Fed công khai in tiền – đạt hiệu ứng thanh khoản của QE nhưng tránh được dư luận tiêu cực. Cách tiếp cận "quyền lực quy định" này có thể âm thầm bơm vốn vào thị trường trái phiếu, hạ lãi suất và kéo dài khả năng chi tiêu của chính phủ.

Phản Ứng Thị Trường Và Ưu Tiên Chính Sách

Trong khi những thay đổi hậu trường này diễn ra, thị trường chứng khoán đang tăng giá nhờ sự dịch chuyển ưu tiên chính sách. Fed chuyển trọng tâm từ chống lạm phát sang bảo vệ việc làm, với các quan chức lo ngại về khả năng thất nghiệp tăng đột ngột. Nỗi lo này đã thúc đẩy kỳ vọng cắt giảm lãi suất sớm, với công cụ theo dõi thị trường cho thấy xác suất gần 80% cho một đợt giảm vào tháng 12. Lãi suất thấp làm giảm chi phí vay, kích thích đầu tư doanh nghiệp và thường kéo giá cổ phiếu lên, nuôi dưỡng tâm lý lạc quan hiện tại.

Sự kết hợp giữa QE chính thức, QE ngầm và cắt giảm lãi suất có thể tạo ra một hỗn hợp mạnh mẽ của thanh khoản và kỳ vọng tích cực. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra câu hỏi về tính bền vững, nguy cơ bong bóng tài sản và sức khỏe dài hạn của nền kinh tế. Các nhà đầu tư và hoạch định chính sách cần hiểu rõ sự tương tác giữa chính sách tiền tệ, quy định và tâm lý thị trường để dự đoán chương tiếp theo của câu chuyện tài chính.