Trong nhiều thập kỷ, Warren Buffett đã chứng kiến sự thăng trầm của ngành công nghiệp ô tô, từ những thời kỳ hưng thịnh đến suy thoái. Hiện nay, ông đặc biệt lo ngại về tình trạng đáng báo động tại các đại lý xe trên khắp nước Mỹ: bãi xe chật kín những chiếc xe mới chưa bán được, một vấn đề có thể gây ra hậu quả kinh tế sâu rộng.

Tồn Kho Quá Mức và Áp Lực Tài Chính

Tính đến tháng 11 năm 2025, các đại lý đang giữ mức tồn kho tương tự thời kỳ khủng hoảng tài chính 2008. Với lượng xe đủ bán trong 90 đến 120 ngày, cao hơn nhiều so với mức khỏe mạnh là 60 ngày, xe đang phủ bụi và mất giá mỗi ngày. Xe điện (EV) chịu ảnh hưởng nặng nề, trung bình mất 113 ngày mới bán được, một số mẫu tồn kho tới 180 ngày. Vấn đề không chỉ là diện tích mà còn là chi phí tăng cao. Các đại lý sử dụng hình thức tài trợ tồn kho, vay tiền để nhập xe. Mỗi chiếc xe chưa bán đều phát sinh lãi suất, hiện dao động từ 500 đến 800 USD mỗi tháng do lãi suất cao. Với hàng trăm xe, khoản lãi này có thể lên tới hàng chục nghìn USD mỗi tháng, làm cạn kiệt nguồn lực cho lương nhân viên, bảo trì và tiếp thị.

Lãi Suất và Giá Bán Tăng Cao

Lãi suất cao làm tình hình thêm tồi tệ. Vào tháng 11 năm 2025, lãi suất vay mua xe mới ở mức khoảng 7,2% cho khách hàng tín dụng tốt, trong khi khách hàng tín dụng thấp có thể phải trả tới 15%. So với mức gần bằng 0 của năm 2020-2021, chi phí vay đã tăng mạnh, đẩy khoản thanh toán hàng tháng vượt quá khả năng của nhiều gia đình. Giá trung bình của xe mới hiện ở mức 48.000 USD—tăng 45% so với 10 năm trước—trong khi thu nhập hộ gia đình chỉ tăng 39% và phần lớn bị lạm phát bào mòn. Tiêu chuẩn cho vay truyền thống khuyến nghị chi phí vận chuyển không vượt quá 20% thu nhập, nhưng nhiều hộ đã vượt ngưỡng này chỉ với việc mua xe. Hệ quả là lượng người mua thu hẹp và tuổi trung bình của xe trên đường Mỹ tăng lên 12,6 năm.

Xe Điện: Lời Hứa và Thách Thức

Phân khúc xe điện, từng được xem là tương lai, đang đối mặt với những thách thức riêng. Các hãng xe đã đầu tư hàng tỷ USD để đáp ứng yêu cầu pháp lý và dự đoán nhu cầu, nhưng người tiêu dùng lại chậm tiếp nhận. Giá cao, hạ tầng sạc hạn chế và nguy cơ lỗi thời công nghệ khiến doanh số chững lại. Pin lithium-ion xuống cấp ngay cả khi không sử dụng, khiến xe tồn kho lâu có thể giảm hiệu suất trước khi bán. Sự tiến bộ nhanh chóng của công nghệ EV làm mẫu xe cũ kém hấp dẫn, càng khó xoay vòng tồn kho.

Tác Động Kinh Tế và Ngành Công Nghiệp

Sự kết hợp giữa tồn kho cao, chi phí tài trợ tăng và nhu cầu giảm cho thấy nguy cơ khủng hoảng đối với ngành ô tô. Với các đại lý, xe chưa bán không chỉ là mất doanh thu mà còn là gánh nặng tài chính. Với các hãng xe, chiến lược sản xuất sai lầm có thể dẫn đến thua lỗ lớn. Đối với nền kinh tế, doanh số xe giảm sẽ ảnh hưởng dây chuyền tới việc làm trong sản xuất, hợp đồng cung ứng và kinh tế địa phương phụ thuộc vào hoạt động của đại lý. Cảnh báo của Buffett rất rõ ràng: nếu không điều chỉnh giá, lãi suất và sản xuất, ngành này có nguy cơ suy thoái kéo dài tương tự các cú sốc kinh tế trước đây.

Tóm lại, tình trạng hiện tại của các đại lý xe tại Mỹ không chỉ là sự chậm lại tạm thời—đây là vấn đề mang tính hệ thống do áp lực kinh tế và thay đổi hành vi người tiêu dùng. Giải quyết nó đòi hỏi nỗ lực phối hợp từ nhà sản xuất, tổ chức cho vay và nhà hoạch định chính sách để cân bằng cung cầu và khôi phục khả năng chi trả của thị trường.