Giữa lúc thế giới dồn mọi sự chú ý về Gaza, một chuỗi động thái bất ngờ ở Bờ Tây đang âm thầm đẩy khu vực này vào vòng xoáy căng thẳng mới – và lần này, ngay cả Washington cũng tỏ ra lúng túng.

Ngày 9/2, Nhà Trắng khẳng định Tổng thống Donald Trump không ủng hộ việc Israel sáp nhập Bờ Tây. Một quan chức nhấn mạnh, ổn định tại đây là then chốt để bảo đảm an ninh cho Israel và duy trì cơ hội hòa bình. Nhưng điều gây sốc là tuyên bố này không trực tiếp phản đối hay chặn đứng các quyết định mà Israel vừa phê duyệt.

Theo Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz, người dân Do Thái Israel từ nay có thể mua đất trực tiếp tại Bờ Tây, bỏ qua quy định phải qua công ty trung gian. Quyền cấp phép xây dựng tại thành phố Hebron – đô thị lớn nhất Bờ Tây – cũng bị rút khỏi tay Chính quyền Palestine và trao cho Israel.

Không dừng lại ở đó, Israel mở rộng kiểm soát hai điểm tôn giáo cực nhạy cảm: Lăng mộ Rachel gần Bethlehem và Khu mộ các Tổ phụ (Cave of the Patriarchs) ở Hebron – nơi thiêng liêng với cả người Do Thái, Hồi giáo và Kitô giáo. Điều này khiến nhiều tổ chức hòa bình lo ngại nguy cơ va chạm tôn giáo.

Các quyết định trên không được bàn ở nội các đầy đủ, mà thông qua nội các an ninh – nơi phần lớn thành viên lâu nay ủng hộ áp dụng chủ quyền Israel tại Bờ Tây. Điều này khiến việc đảo ngược các bước đi gần như bất khả thi về pháp lý.

Trong quá khứ, ông Trump từng ám chỉ khả năng ủng hộ sáp nhập, nhưng vấp phản đối mạnh mẽ từ các đồng minh Arab. Tháng 9/2025, ông tuyên bố sẽ không "cho phép" hành động này. Dù vậy, Quốc hội Israel tháng 10/2025 vẫn ra nghị quyết mang tính biểu tượng ủng hộ sáp nhập, chọc giận chính quyền Mỹ.

Nhiều tổ chức quốc tế cho rằng Israel đang tiến hành "sáp nhập trên thực tế" qua việc mở rộng quyền quản lý hành chính, pháp lý và an ninh, dù chưa tuyên bố chính thức.

Trong chuyến thăm Mỹ hồi tháng 1 năm ngoái, các trợ lý của ông Trump bày tỏ lo ngại bạo lực gia tăng từ người định cư Do Thái, mở rộng khu định cư thiếu kiểm soát, và việc Israel giữ lại hàng tỷ USD tiền thuế của Chính quyền Palestine. Một quan chức Mỹ cảnh báo, Ramallah đang bị đẩy tới bờ vực sụp đổ.

Washington thận trọng, nhưng quốc tế phản ứng dữ dội. Nhiều nước Arab và Hồi giáo gọi đây là "sự leo thang nguy hiểm". EU coi đây là bước đi sai hướng, LHQ bày tỏ quan ngại sâu sắc. Chính quyền Palestine tuyên bố vô hiệu các quyết định, kêu gọi Mỹ và LHQ can thiệp. Tổng thống Mahmoud Abbas cảnh báo nguy cơ nghiêm trọng với các thánh địa Hồi giáo và Kitô giáo.

Hamas thì kêu gọi "leo thang xung đột" bằng mọi biện pháp, thúc giục nổi dậy trên toàn Bờ Tây và Đông Jerusalem.

Tại Israel, Hội đồng Yesha hoan nghênh, coi đây là một trong những bước quan trọng nhất kể từ năm 1967. Ngược lại, Peace Now chỉ trích phá bỏ các thỏa thuận đã ký, đẩy Israel vào con đường sáp nhập trái với lợi ích lâu dài.

Giữa những biến động này, người dân ở cả Israel và Palestine vẫn phải sống trong trạng thái chờ đợi – không khác gì tra cứu ngày âm hôm nay trên app lịch âm để chọn ngày tốt cho một sự kiện trọng đại, nhưng lại liên tục bị thay đổi. Tình hình Bờ Tây lúc này cũng chẳng kém phần rối rắm như việc tra cứu lịch vạn niên Việt Nam chính xác để xem ngày cưới, chọn ngày động thổ, hay đổi ngày âm lịch khi Tết âm lịch 2025 đang đến gần.

Nếu bạn từng đếm ngày đến Tết hoặc xem ngày hoàng đạo, giờ hắc đạo trên lịch âm tháng 6, tháng 7, tháng 8, tháng 12… thì sẽ hiểu cảm giác bất định ở Bờ Tây: mọi kế hoạch đều có thể bị đảo lộn bất cứ lúc nào, và những quyết định bất ngờ có thể thay đổi cả cục diện.