Ngân hàng Anh vừa đưa ra cảnh báo nghiêm trọng trong báo cáo ổn định tài chính mới nhất, cho biết môi trường rủi ro quanh nền kinh tế Vương quốc Anh đã xấu đi rõ rệt. Với phong cách thận trọng và kín đáo vốn có, việc cơ quan này thừa nhận mức độ nguy hiểm gia tăng cho thấy triển vọng tài chính toàn cầu và trong nước đang trở nên u ám hơn.

Nguy cơ toàn cầu và trong nước gia tăng

Báo cáo chỉ ra rằng căng thẳng địa chính trị, sự phân mảnh thương mại và tình trạng căng thẳng của thị trường nợ công đang làm tăng khả năng xảy ra các cú sốc toàn cầu. Rủi ro an ninh mạng cũng leo thang cùng với tình hình chính trị xấu đi, trong khi định giá tài sản trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo đang tiến gần đến mức bong bóng. Tại Anh, giá cổ phiếu hiện ở mức cao nhất kể từ khủng hoảng tài chính 2008, tương tự điều kiện trước khi bong bóng công nghệ Mỹ vỡ năm 2000. Ngân hàng cảnh báo khả năng điều chỉnh mạnh — thực chất là một cú sụp đổ — đang trở nên hiện hữu, đặc biệt khi đầu tư hạ tầng AI đang được tài trợ bằng nợ doanh nghiệp tăng nhanh, tạo mối liên kết sâu giữa các công ty công nghệ và thị trường tín dụng.

Thị trường tín dụng mong manh và rủi ro từ ngân hàng bóng tối

Ẩn dưới bề mặt, thị trường tín dụng đang mong manh vì đòn bẩy doanh nghiệp cao, tiêu chuẩn thẩm định cho vay yếu và cấu trúc tài chính mờ ám gợi nhớ thời kỳ trước 2008. Ngân hàng nhấn mạnh các vụ vỡ nợ lớn gần đây ở Mỹ đã gây thiệt hại lan rộng, cho thấy sự liên kết chặt chẽ của tài chính toàn cầu. Lần này, điểm yếu lớn nhất có thể nằm ở khu vực ngân hàng bóng tối — gồm quỹ đầu tư tư nhân, tín dụng tư nhân và quỹ phòng hộ — đã phát triển mạnh từ sau 2008 nhưng chưa từng trải qua suy thoái quy mô lớn.

Khả năng ứng phó của chính phủ hạn chế và nguy cơ lan truyền

Báo cáo cũng lo ngại khả năng tài khóa của chính phủ bị hạn chế trong việc ứng phó khủng hoảng, do tỷ lệ nợ công/GDP cao và áp lực từ biến đổi nhân khẩu học và chi tiêu quốc phòng. Sự liên kết chặt chẽ của Anh với các trung tâm tài chính toàn cầu đồng nghĩa rằng biến động ở một thị trường lớn có thể nhanh chóng lan sang, dẫn đến phản ứng hoảng loạn như bán tháo và siết tín dụng. Dù Ngân hàng khẳng định các ngân hàng Anh hiện "vững vàng" theo các bài kiểm tra căng thẳng, họ thừa nhận rủi ro thực sự nằm ngoài hệ thống ngân hàng truyền thống. Khi doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khó tiếp cận vốn, nền tảng cho tăng trưởng kinh tế thực chất vẫn yếu.

Tóm lại, đánh giá của Ngân hàng Anh vẽ nên bức tranh một hệ thống tài chính đang chịu áp lực gia tăng, nơi các rủi ro liên kết giữa ngân hàng truyền thống và ngân hàng bóng tối có thể tạo ra một cuộc khủng hoảng tương tự — hoặc thậm chí nghiêm trọng hơn — năm 2008.