Trong thế giới tài chính toàn cầu, ít yếu tố nào vừa quan trọng vừa bị hiểu sai nhiều như mối quan hệ giữa nợ và thanh khoản. Michael Howell, một nhà phân tích thị trường dày dạn kinh nghiệm, đã đưa ra lời cảnh báo xuyên qua tiếng ồn của các báo cáo lợi nhuận doanh nghiệp và số liệu GDP. Thông điệp của ông rất rõ ràng: thị trường đang bước vào giai đoạn nguy hiểm, nơi áp lực tái cấp vốn và sự suy giảm thanh khoản có thể gây ra căng thẳng nghiêm trọng trên nhiều loại tài sản.

Mối Liên Kết Giữa Nợ và Thanh Khoản

Trọng tâm trong cảnh báo của Howell là tỷ lệ nợ trên thanh khoản, một chỉ số cho thấy lượng nợ so với thanh khoản sẵn có để tái cấp vốn. Trong nhiều năm, tỷ lệ này vẫn ở mức kiểm soát được nhờ các chính sách nới lỏng tiền tệ chưa từng có, lãi suất bằng 0 và kéo dài thời hạn nợ trong thời kỳ COVID. Nhưng hiện tại, một lượng lớn khoản nợ đó đang đến hạn, trong khi tốc độ tăng trưởng thanh khoản—đặc biệt từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ—đang giảm mạnh. Điều này tạo ra tình huống tái cấp vốn khó khăn hơn và nguy cơ khủng hoảng gia tăng.

Howell chỉ ra rằng thị trường toàn cầu đã biến thành cỗ máy tái cấp vốn nợ thay vì là động cơ huy động vốn cho các khoản đầu tư mới. Với khoảng 350 nghìn tỷ USD nợ toàn cầu và thời hạn trung bình 5 năm, khoảng 70 nghìn tỷ USD cần được tái cấp vốn mỗi năm. Khối lượng khổng lồ này đòi hỏi năng lực bảng cân đối kế toán đáng kể, tức là thanh khoản toàn cầu. Khi thanh khoản dồi dào, giá tài sản tăng; khi thắt chặt, căng thẳng tài chính xuất hiện.

Thị Trường Repo và Tài Sản Thế Chấp Dưới Áp Lực

Một khía cạnh then chốt của hệ thống này là hầu hết các khoản vay đều dựa trên tài sản thế chấp—77% theo số liệu của Ngân hàng Thế giới. Thực tế, điều này có nghĩa là các khoản vay, từ thế chấp nhà ở đến giao dịch của quỹ đầu cơ, đều được bảo đảm bằng các công cụ tài chính vững chắc như trái phiếu chính phủ. Thị trường repo, nơi tài sản thế chấp được trao đổi lấy thanh khoản ngắn hạn, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động của hệ thống. Tuy nhiên, Howell cảnh báo rằng phía tài sản thế chấp thường là nơi bị đứt gãy đầu tiên khi căng thẳng xảy ra, làm gián đoạn dòng thanh khoản và tăng thêm thách thức tái cấp vốn.

Sự phụ thuộc vào trái phiếu chính phủ làm cho thanh khoản gắn chặt với thị trường nợ. Nếu niềm tin vào tài sản thế chấp suy giảm hoặc lãi suất repo tăng đột biến, thanh khoản cần thiết để tái cấp vốn khối lượng nợ khổng lồ có thể biến mất nhanh chóng. Đây là lý do tại sao mô hình của Howell tập trung vào mối liên kết nợ-thanh khoản như là động lực thực sự của chu kỳ thị trường, thay vì các chỉ số định giá truyền thống.

Từ Bong Bóng Sang Chế Độ Căng Thẳng

Trong thập kỷ qua, "bong bóng mọi thứ" được nuôi dưỡng bởi thanh khoản vô hạn và áp lực tái cấp vốn tối thiểu. Nhà đầu tư quen với thị trường tăng giá, cho rằng sự yên ổn là vĩnh viễn. Nhưng khi đường màu cam trong biểu đồ của Howell vượt trên mức cân bằng, hệ thống chuyển từ chế độ bong bóng sang chế độ căng thẳng. Nợ cũ quay trở lại thị trường đúng lúc việc tạo thanh khoản chậm lại—một công thức cho căng thẳng mà thị trường repo đã báo hiệu trong nhiều tháng.

Sự chuyển đổi này tinh vi nhưng sâu sắc. Nó không bị thúc đẩy bởi các báo cáo lợi nhuận kém hay tiêu đề kinh tế vĩ mô; nó xuất phát từ thực tế cấu trúc của tài chính toàn cầu. Phân tích của Howell cho thấy nếu không có đủ thanh khoản, khối lượng tái cấp vốn khổng lồ có thể gây áp lực lên hệ thống tài chính theo cách mà nhiều nhà đầu tư chưa sẵn sàng đối phó.

Chuẩn Bị Cho Đợt Siết Chặt

Thông điệp rút ra từ cảnh báo của Howell rất rõ: hiểu chu kỳ thanh khoản toàn cầu là điều thiết yếu để dự đoán biến động thị trường. Dù đầu tư vào cổ phiếu, tiền điện tử hay tài sản rủi ro khác, bỏ qua cân bằng nợ-thanh khoản là công thức để bị bất ngờ. Khi thế giới tiến gần đến một đợt siết chặt thanh khoản, nhà đầu tư phải đánh giá lại rủi ro, theo dõi tín hiệu từ thị trường repo và chuẩn bị cho biến động mạnh.

Trong thời đại mà thị trường tài chính chủ yếu xoay quanh việc tái cấp vốn nợ hơn là tài trợ cho tăng trưởng mới, thanh khoản chính là huyết mạch. Và theo Howell, huyết mạch đó đang bắt đầu cạn dần—mở ra khả năng cho một chương đầy máu trong lịch sử thị trường.