Nhà sáng lập Bridgewater Associates, Ray Dalio, từ lâu đã là một tiếng nói nổi bật trong việc phân tích chu kỳ kinh tế, và những phát biểu gần đây của ông cho thấy ông nhìn thấy một bong bóng rõ ràng trong thị trường hiện tại. Khi bàn về động lực định giá tài sản, Dalio nhấn mạnh rằng bong bóng được hình thành khi mức độ tạo ra tài sản trở nên không bền vững, thường do định giá cao và sử dụng đòn bẩy, hơn là dựa trên dự báo thu nhập dài hạn thực tế.

Hiểu Cơ Chế Của Bong Bóng

Dalio giải thích rằng bong bóng xuất hiện khi có tình trạng mua vào quá mức và giá tài sản bị thổi phồng, không thể duy trì lâu dài. Sự mất cân bằng này thường lộ rõ khi chủ sở hữu buộc phải bán tài sản, thường là do chính sách tiền tệ thắt chặt hoặc áp thuế tài sản. Ông liên hệ với các đỉnh thị trường năm 1929 và 2000, lưu ý rằng điều kiện hiện tại đã đạt khoảng 80% so với những mức cực đoan đó. Theo Dalio, yếu tố chính khiến bong bóng vỡ là “nhu cầu tiền mặt” – tài sản không thể được tiêu trực tiếp, và khi nhà đầu tư phải thanh lý để đáp ứng nghĩa vụ, giá tài sản có thể sụp đổ.

Đòn Bẩy, Quyền Sở Hữu và Sự Dễ Tổn Thương Của Thị Trường

Một yếu tố then chốt trong việc đánh giá rủi ro bong bóng là hiểu ai đang sở hữu tài sản và mức độ sử dụng đòn bẩy. Dalio phân biệt giữa “tay mạnh” – như chủ doanh nghiệp đầu tư vốn của chính mình – và “tay yếu”, thường là nhà đầu tư nhỏ lẻ với mức đòn bẩy cao. Ông cảnh báo rằng sự tập trung tài sản vào một nhóm nhỏ dân số, kết hợp với nhiều hình thức đòn bẩy, làm gia tăng sự mong manh của thị trường. Mặc dù các hoạt động tài trợ từ nhà cung cấp và giao dịch vòng tròn trong một số ngành có thể gây vấn đề, Dalio tin rằng mối lo lớn hơn nằm ở mô hình sở hữu và khả năng nhà đầu tư dùng đòn bẩy bị buộc phải bán.

Thời Điểm và Chiến Lược Đầu Tư Trong Môi Trường Bong Bóng

Dù nhận thấy bong bóng, Dalio khuyên không nên bán chỉ vì sự tồn tại của nó. Lịch sử cho thấy thị trường có thể tăng mạnh trước khi bong bóng vỡ, như cuối thập niên 1920 và 1990. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng tham gia thị trường ở mức định giá cao – chẳng hạn hệ số P/E trên 23 – thường dẫn đến lợi nhuận thấp hoặc âm trong thập kỷ tiếp theo. Câu hỏi then chốt là xác định điều gì sẽ “chọc thủng” bong bóng, với thắt chặt tiền tệ và nhu cầu tiền mặt là nguyên nhân phổ biến nhất. Nhà đầu tư cần nhận thức rủi ro trong khi cân nhắc kỹ thời điểm và điều kiện thị trường trước khi đưa ra quyết định lớn.

Những nhận định của Dalio nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu cả khía cạnh tâm lý và cơ chế của bong bóng, mang đến góc nhìn cân bằng giữa sự thận trọng và kiên nhẫn chiến lược.