Thông báo mới đây của General Motors về việc sa thải 3.300 công nhân tại ba nhà máy sản xuất pin chủ chốt đã gây chấn động ngành công nghiệp ô tô. Đây không chỉ là một đợt cắt giảm nhân sự thông thường gắn liền với kết quả kinh doanh hàng quý; nó phản ánh một sự đánh giá lại đầy nghiêm túc về quá trình chuyển đổi sang xe điện (EV) tại Hoa Kỳ. Động thái này đặt ra câu hỏi cấp bách về tính khả thi của các mốc thời gian áp dụng EV đầy tham vọng và thực tế kinh tế mà cả nhà sản xuất lẫn người lao động đang đối mặt.

Bối Cảnh Chính Trị và Quy Định Đang Thay Đổi

Lý do chính thức của GM là sự thay đổi trong môi trường pháp lý, một cụm từ che giấu sự dịch chuyển chính trị sâu sắc. Với việc Tổng thống Trump trở lại cầm quyền, các tiêu chuẩn khí thải mới của EPA đã bị đóng băng và yêu cầu bắt buộc về EV của liên bang không còn được thực thi mạnh mẽ. Các khoản tín dụng thuế từng giúp EV trở nên phải chăng hơn giờ đây không chắc chắn, trong khi các quy định bắt buộc xe không phát thải ở cấp bang đang bị thách thức pháp lý. Bối cảnh mới này đã làm lung lay nền tảng chính sách mà các hãng như GM dựa vào khi đầu tư hàng tỷ USD vào hạ tầng EV.

Dự Báo Nhu Cầu So Với Thực Tế Thị Trường

Ngoài yếu tố chính trị, sự thật rõ ràng là nhu cầu của người tiêu dùng đối với EV không đạt kỳ vọng. GM xây dựng các nhà máy pin Ultium tại Michigan, Ohio và Tennessee dựa trên giả định rằng doanh số EV sẽ tăng trưởng bùng nổ. Thế nhưng trong quý III/2025, EV chỉ chiếm chưa đến 7% tổng doanh số của GM, con số này đã chững lại hoặc giảm trong ba quý liên tiếp. Các yếu tố như hạ tầng trạm sạc chưa đáp ứng, lo ngại về quãng đường, giá mua cao và sự phân cực văn hóa quanh EV đều góp phần khiến tốc độ tiếp nhận chậm chạp.

Tác Động Kinh Tế và Con Người

Những đợt sa thải này không chỉ là con số trên bảng cân đối kế toán—chúng ảnh hưởng trực tiếp đến con người và cộng đồng. Các nhà máy pin này cung cấp mức lương tốt, phúc lợi và lời hứa về việc làm lâu dài trong một lĩnh vực được coi là đang phát triển. Tại Lordstown, Ohio, cú sốc càng lớn: cơ sở sản xuất pin được xây dựng trên nền nhà máy lắp ráp GM đã đóng cửa, với lời hứa về sự thịnh vượng trở lại. Chính quyền địa phương đã đưa ra ưu đãi thuế, công nhân được đào tạo lại, các nhà cung ứng đầu tư—chỉ để thấy nhà máy bị ngừng hoạt động sau vài năm.

Bài Học Cho Tương Lai Chuyển Đổi EV

Tình cảnh của GM nhấn mạnh rủi ro khi quá phụ thuộc vào dự báo lạc quan và môi trường chính sách biến động. Dù công ty đã đầu tư 27 tỷ USD vào phát triển EV từ 2020 đến 2025, thị trường không tiến triển như mong đợi. Sự phổ biến bền vững của các dòng xe tải và SUV động cơ đốt trong cho thấy khoảng cách giữa mục tiêu khí hậu và thực tế tiêu dùng. Để quá trình chuyển đổi EV thành công, các nhà hoạch định chính sách và hãng xe phải giải quyết khoảng trống về hạ tầng, khả năng chi trả và sự chấp nhận văn hóa, thay vì chỉ dựa vào áp lực pháp lý.

Đợt sa thải tại GM đánh dấu một thời khắc bước ngoặt trong hành trình EV của ngành ô tô Mỹ. Đây là lời cảnh tỉnh về sự phức tạp của các quá trình chuyển đổi công nghệ, mối quan hệ giữa chính trị và thị trường, và cái giá con người phải trả khi dự báo không khớp với thực tế.