Một vụ việc hiếm gặp trong ngành giáo dục đang gây xôn xao: Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) vừa chính thức đề nghị Bộ Công an vào cuộc để làm rõ thông tin bị cho là thất thiệt và xuyên tạc liên quan đến sách giáo khoa (SGK) Lịch sử – Địa lí lớp 5.

Theo thông báo chiều 2-1, thời gian gần đây trên mạng xã hội xuất hiện nhiều bài viết và bình luận khẳng định bộ SGK "Kết nối tri thức với cuộc sống" đã bỏ qua hoặc coi nhẹ nội dung về Quang Trung và phong trào Tây Sơn, chỉ dạy về Nguyễn Ánh (Gia Long). Những thông tin này lan truyền nhanh, tạo ra sự hoang mang trong dư luận.

Bộ GD-ĐT cho biết đây là nhận định sai lệch, bóp méo thông tin một cách có chủ đích. Kết quả rà soát cho thấy nội dung về Quang Trung và phong trào Tây Sơn vẫn xuất hiện đầy đủ, có hệ thống ở các cấp học, từ lớp 8 đến lớp 11. Nội dung về nhà Nguyễn và Nguyễn Ánh được sắp xếp theo mạch logic lịch sử, phù hợp đặc điểm tâm lý lứa tuổi và mục tiêu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Điều đáng chú ý là cách tiếp cận mới trong chương trình này: không thần tượng hóa nhân vật lịch sử, không phán xét đạo đức cá nhân, mà đặt sự kiện và nhân vật trong bối cảnh lịch sử cụ thể, đảm bảo tính khoa học và cân bằng.

Bộ GD-ĐT khẳng định việc đưa bài "Sự ra đời của nhà Nguyễn" vào SGK Lịch sử – Địa lí lớp 5 là hợp lý, gắn kết với nội dung đã học và sẽ học ở các lớp khác. Việc tách rời để đánh giá thiên lệch là không đúng.

Trước diễn biến phức tạp của thông tin lan truyền trên mạng, Bộ GD-ĐT đã gửi văn bản đề nghị Bộ Công an và các cơ quan chức năng xác minh động cơ, mục đích của việc tạo dựng và phát tán thông tin sai. Nếu phát hiện vi phạm, sẽ xử lý nghiêm để bảo đảm an ninh chính trị trong lĩnh vực giáo dục.

Bộ cũng khuyến cáo người dân không chia sẻ các thông tin chưa được kiểm chứng, không bình luận thiếu căn cứ về nội dung SGK.

Vụ việc gây bất ngờ bởi hiếm khi một tranh luận về giáo dục và SGK lại phải nhờ đến cơ quan điều tra. Nhiều người tò mò muốn "tra lịch âm dương" để xem ngày diễn ra sự việc này có gì đặc biệt, hoặc so với "hôm nay mùng mấy âm lịch". Một số cư dân mạng còn đùa rằng đây là 'ngày lịch sử' trong "lịch việt nam".

Dù không liên quan trực tiếp, nhưng các từ khóa như "lịch âm năm 2025", "lịch âm tháng 9", "lịch âm hôm nay", "lịch vạn niên", "đổi ngày dương lịch", "lịch âm tháng 1", "lịch âm tháng 6" vẫn bất ngờ xuất hiện trong các cuộc thảo luận, như một cách ví von rằng mọi sự kiện đều nằm trong dòng chảy thời gian.

Nhiều người cũng so sánh cách sắp xếp kiến thức lịch sử giống như cách chúng ta "đổi lịch dương sang âm" hay "đổi ngày âm lịch" – mỗi phần đều có vị trí hợp lý trong tổng thể, không thể tách rời. Nếu bỏ qua một giai đoạn, sẽ như xem "lịch âm tháng này" mà thiếu vài ngày.

Từ câu chuyện SGK, có thể thấy sức mạnh của mạng xã hội: chỉ vài thông tin chưa rõ nguồn gốc đã khiến cả xã hội bàn tán, như khi mọi người cùng tra "hôm nay là ngày bao nhiêu âm lịch" hay "ngày âm hôm nay" để cập nhật.

Vụ việc này đang chờ kết luận chính thức từ cơ quan chức năng. Cho đến lúc đó, việc "xem lịch âm" của ngành giáo dục – tức là nhìn lại tiến trình và bối cảnh – sẽ giúp công chúng hiểu rõ hơn và tránh những hiểu lầm đáng tiếc.