Trong những năm gần đây, ngành cho vay ngắn hạn đã biến đổi theo cách còn tinh vi hơn so với những cửa hàng đầy biển neon trước kia. Từng nổi tiếng với mức lãi suất hàng năm lên tới hơn 400% và đẩy hàng triệu người vào vòng xoáy nợ nần, các cửa hàng cho vay truyền thống đã phải đối mặt với quy định siết chặt và đóng cửa hàng loạt. Đến năm 2020, nhiều người tưởng rằng vấn đề đã được giải quyết. Thế nhưng, thay vì biến mất, ngành này đã chuyển mình thành các ứng dụng di động và nền tảng trực tuyến bóng bẩy, che giấu hình thức cho vay ăn chặn dưới vỏ bọc “trao quyền tài chính”.

Từ Cửa Hàng Đến Điện Thoại Thông Minh

Các cửa hàng cho vay từng nhiều hơn cả McDonald's ở Mỹ, nhắm vào các khu lao động và cộng đồng thu nhập thấp. Mô hình kinh doanh của họ không dựa vào các trường hợp khẩn cấp một lần mà vào việc khách hàng vay đi vay lại, với phần lớn doanh thu đến từ những người vay nhiều lần mỗi năm. Các biện pháp can thiệp pháp lý trong thập niên 2010, bao gồm việc thành lập Cục Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng (CFPB), nhằm hạn chế các hành vi này. Một số bang đã áp trần lãi suất hoặc cấm hoàn toàn cho vay ngắn hạn, khiến số cửa hàng giảm mạnh.

Tuy nhiên, nhu cầu tiền nhanh chưa bao giờ biến mất. Các công ty như EarnIn, Klarna và Dave đã lấp khoảng trống, cung cấp dịch vụ nhận lương sớm hoặc mua trước trả sau. Dù được quảng bá là công cụ tài chính tiện lợi, những dịch vụ này thường kèm mức APR khủng khiếp—có nơi lên tới 690%—và duy trì những chiếc bẫy nợ mà quy định từng cố loại bỏ.

Vai Trò Của Các Ông Lớn Tài Chính

Các quỹ đầu tư tư nhân và vốn mạo hiểm đã đóng vai trò quan trọng trong việc hồi sinh và mở rộng hình thức cho vay ngắn hạn trong phiên bản kỹ thuật số. Đầu tư tư nhân gom các nhà cho vay thành chuỗi quốc gia trước khi chuyển sang trực tuyến. Vốn mạo hiểm tài trợ cho các startup cung cấp tín dụng ngắn hạn, ưu tiên tăng trưởng người dùng và thu thập dữ liệu hơn là lợi nhuận ngay lập tức. Khi đã có chỗ đứng, các công ty này có thể tăng chi phí và siết điều khoản, tối đa hóa lợi nhuận trên lưng những người dùng dễ tổn thương.

Vòng Lặp Khó Thoát

Sự tồn tại của cho vay ngắn hạn với lãi suất cao phản ánh một thực tế nghiệt ngã: sự túng quẫn tài chính là thị trường béo bở. Với 37% người Mỹ không thể trang trải khoản khẩn cấp 400 USD mà không vay nợ, và chi phí sinh hoạt tăng nhanh hơn lương, cho vay ăn chặn có đất sống màu mỡ. Sự dịch chuyển từ cửa hàng sang ứng dụng khiến dịch vụ này dễ tiếp cận hơn và khó quản lý hơn, đảm bảo rằng đối với nhiều người, việc vay trước trả sau vẫn là thói quen tốn kém. Nếu không có giám sát chặt chẽ hơn, hàng triệu người sẽ phải sống cả đời “thuê” chính đồng tiền của mình từ các nhà cho vay.

Sự tiến hóa của ngành cho vay ngắn hạn cho thấy không chỉ là thay đổi chiến thuật, mà còn là sự gia tăng mức độ khai thác—một vòng xoáy nợ nần đang thịnh hành trong kỷ nguyên số.