Bóng đen của một thảm họa tài chính đang treo lơ lửng trên các thị trường toàn cầu. Khi chứng khoán Mỹ liên tục lập đỉnh, những người quan sát kỳ cựu cảnh báo rằng các mảnh ghép cuối cùng của một bức tranh nguy hiểm đang dần hoàn thiện. Lịch sử, thay vì nằm yên trong quá khứ, lại có nguy cơ tái diễn với độ chính xác rùng rợn, gợi nhớ về cú sụp đổ kinh hoàng năm 2008.

Tiếng vọng từ quá khứ

Năm 2006, giữa cơn sốt tăng giá nhà ở Mỹ, một nhân vật lập dị tên Michael Burry bước vào một ngân hàng phố Wall với yêu cầu gây sốc: ông muốn đặt cược 100 triệu đô rằng ngân hàng sẽ phá sản và thị trường bất động sản sẽ sụp đổ. Đề nghị này bị xem là điên rồ và bị chế giễu. Nhưng Burry kiên trì, cuối cùng ký tổng cộng 1,5 tỷ đô hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng với các ngân hàng đầu tư hàng đầu. Các định chế này coi ông là kẻ ngốc, tin rằng đây là khoản tiền dễ kiếm. Khi khủng hoảng nổ ra năm 2008, Burry trở thành một trong số ít người chiến thắng.

Cùng thời điểm đó, Deutsche Bank bán cho khách hàng những sản phẩm tài chính được quảng cáo là an toàn, nhưng âm thầm đặt cược chống lại thị trường. Khi bong bóng vỡ, cả Burry và ngân hàng này thu lợi khổng lồ, trong khi hàng triệu người mất trắng.

Sự trở lại của cú Big Short

Mười bảy năm sau, Burry quay lại sân khấu. Ông rút 80% tài sản và thực hiện các vị thế bán khống khổng lồ đối với hai cổ phiếu nóng nhất Mỹ vài năm qua: Nvidia và Palantir. Đây là những công ty tăng giá mạnh mẽ trong làn sóng AI, khiến động thái của ông cực kỳ rủi ro. Nếu giá cổ phiếu tiếp tục tăng, Burry có thể chịu thua lỗ nặng.

Cùng lúc, Deutsche Bank bắt đầu bán khống cổ phiếu liên quan đến AI với lý do phòng hộ rủi ro, đồng thời tạo ra sản phẩm tài chính mới giống hệt năm 2008. Những điểm tương đồng này thật sự đáng lo: cùng những nhân vật, cùng chiến lược, và có thể là cùng kết cục.

Loại tài sản mới đầy nguy hiểm

Mối lo hiện tại không chỉ là chứng khoán Mỹ hay bong bóng AI, mà là một loại tài sản mới đang được đóng gói, gắn nhãn an toàn và bán ra toàn cầu. Giống như chứng khoán bảo đảm bằng thế chấp trước đây, chúng có thể trở thành vũ khí hạt nhân của hệ thống tài chính. Việc hai người từng dự đoán chính xác khủng hoảng trước đây nay đồng loạt đặt cược chống lại thị trường là tín hiệu cảnh báo mạnh mẽ.

Bài học từ năm 2008

Trước năm 2008, tiêu chuẩn cho vay lỏng lẻo cho phép hầu như bất kỳ ai cũng có thể vay mua nhà. Ngân hàng và các nhà phát triển bất động sản phối hợp để đẩy giá lên, không chỉ nhắm vào người giàu mà cả người thu nhập thấp. Khoản vay được cấp mà không cần chứng minh thu nhập hay tiết kiệm, tạo ra một khối lượng lớn các khoản vay rủi ro. Chúng được gộp thành chứng khoán phức tạp và bán khắp thế giới, lan truyền rủi ro ra toàn hệ thống.

Khi người vay bắt đầu vỡ nợ, toàn bộ cấu trúc sụp đổ, gây ra suy thoái toàn cầu. Bài học rõ ràng: giá tài sản tăng nhanh do tín dụng dễ dãi và sản phẩm tài chính mờ ám có thể dẫn đến hậu quả thảm khốc.

Định hướng hiện tại

Ngày nay, dù chứng khoán Mỹ có vẻ mạnh, các chỉ báo khác lại phản ánh câu chuyện khác. Đồng đô la và trái phiếu Mỹ đang trong xu hướng giảm dài hạn, cho thấy sự yếu kém tiềm ẩn. Với nhà đầu tư, điều này đồng nghĩa cần điều chỉnh chiến lược—chuyển từ cổ phiếu sang vàng, bạc đang tăng giá, hoặc phòng hộ trước sự mất giá tiền tệ.

Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là sức mạnh thị trường không đồng nghĩa với sức khỏe kinh tế. Như năm 2008, giá tăng có thể che giấu những lỗ hổng sâu. Bằng chứng từ cấu trúc thị trường hiện tại, kết hợp với tiền lệ lịch sử, cho thấy cần thận trọng.

Kết luận

Sự hội tụ của các sản phẩm tài chính rủi ro, các vị thế bán khống từ những người từng dự báo khủng hoảng, và sự mong manh kinh tế cơ bản vẽ nên một bức tranh đáng lo ngại. Liệu khủng hoảng tài chính 2025 có lặp lại 2008 hay không vẫn chưa rõ, nhưng dấu hiệu cảnh báo đã hiện rõ. Nhà đầu tư cần tỉnh táo, đánh giá kỹ tín hiệu thị trường và chuẩn bị cho những biến động phía trước.