Trong một bài phát biểu đầy thuyết phục tại Trường Kinh doanh Đại học Cambridge, Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Stephen Miran đã đưa ra phân tích chi tiết về bức tranh kinh tế Mỹ hiện tại, tập trung vào những thách thức trong việc đo lường lạm phát và tác động của chúng đối với chính sách tiền tệ. Sự kiện do Phó Giáo sư Kamya Moades điều phối đã thu hút đông đảo người tham dự, cho thấy sự quan tâm lớn đối với cách Fed diễn giải tín hiệu kinh tế và định hướng chính sách.

Bối cảnh mở đầu

Buổi tối bắt đầu với phần giới thiệu về việc Miran vừa chuyển từ vị trí Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế sang vai trò thành viên Hội đồng Thống đốc của Fed. Cuộc thảo luận nhanh chóng vượt qua phần nghi thức, đi thẳng vào câu hỏi cấp bách về tình hình kinh tế Mỹ. Bài phát biểu của Miran xoay quanh hai mục tiêu kép của Fed: duy trì giá cả ổn định và tối đa hóa việc làm. Ông nhấn mạnh rằng việc đạt được những mục tiêu này đòi hỏi đánh giá lạm phát một cách chính xác và hướng tới tương lai, điều vốn bị cản trở bởi cách thức đo lường một số chỉ số kinh tế.

Vấn đề trong đo lường lạm phát nhà ở

Miran nhấn mạnh rằng chi phí nhà ở, thành phần lớn nhất trong chỉ số lạm phát, được đo lường theo cách chậm hơn so với thực tế thị trường. Lạm phát nhà ở được ghi nhận khi hợp đồng thuê được điều chỉnh, có thể diễn ra mỗi sáu tháng đến hai năm tùy trường hợp. Sự chậm trễ này khiến số liệu lạm phát chính thức thường phản ánh điều kiện thị trường trong quá khứ thay vì hiện tại. Chẳng hạn, trong khi giá thuê trên thị trường chỉ tăng khoảng 1% trong vài năm gần đây, lạm phát nhà ở được đo lường lại gần 3,5%. Theo Miran, sự chênh lệch này dẫn đến một chỉ số mang tính nhìn lại quá khứ, phóng đại áp lực lạm phát.

Ông cho rằng hiệu ứng điều chỉnh chậm trong lạm phát nhà ở gần như đã hoàn tất, và các số liệu tương lai sẽ phù hợp hơn với giá thuê thực tế. Thêm vào đó, những biến động lớn về tăng trưởng dân số do nhập cư đã ảnh hưởng đến cung cầu nhà ở. Những thay đổi này, vốn nén hàng chục năm biến động nhân khẩu học vào vài năm, hiện đang ổn định, càng củng cố kỳ vọng lạm phát nhà ở sẽ giảm.

Lạm phát ảo và giá phi thị trường

Ngoài nhà ở, Miran xác định một méo mó khác trong đo lường lạm phát: giá phi thị trường được đưa vào chỉ số Chi tiêu Tiêu dùng Cá nhân (PCE). Chỉ số này, được Fed sử dụng làm thước đo lạm phát chính, nhằm phản ánh những gì người dân tiêu thụ thay vì chi tiêu trực tiếp. Do đó, nó bao gồm các yếu tố như phí quản lý danh mục đầu tư, có thể tăng chỉ vì giá trị tài sản tăng. Khi thị trường chứng khoán tăng giá, cơ sở tính phí quản lý cũng tăng, dẫn đến chi phí ghi nhận cao hơn. Những khoản tăng này được ghi là giá tăng, dù chúng không phản ánh sự thay đổi thực sự trong tiêu dùng hay chi phí sinh hoạt.

Miran gọi đây là "lạm phát ảo" và lưu ý rằng phản ứng thắt chặt chính sách tiền tệ với những tín hiệu như vậy có thể sai lầm. Theo ông, khi điều chỉnh các méo mó này—bằng cách tính đến độ trễ của lạm phát nhà ở và loại bỏ lạm phát ảo từ các thành phần giá phi thị trường—lạm phát cơ bản gần sát hơn với mục tiêu 2% của Fed. Các thước đo lạm phát PCE dựa trên thị trường hiện đang ở mức khoảng 2,3% đến 2,4%, tùy phương pháp.

Tác động đối với chính sách tiền tệ

Do những vấn đề đo lường này, Miran cho rằng chính sách hiện tại của Fed đang quá thắt chặt. Ông chỉ trích việc dựa vào các chỉ số nhìn lại quá khứ, như lạm phát nhà ở do giá tăng từ nhiều năm trước, và các giá trị ước tính không phản ánh áp lực kinh tế thực tế. Cách tiếp cận này, ông cảnh báo, có nguy cơ điều chỉnh sai—thắt chặt khi không cần thiết và có thể làm chậm tăng trưởng kinh tế.

Miran ủng hộ lập trường hướng tới tương lai hơn, tập trung vào xu hướng lạm phát thay vì quá khứ. Ông nhấn mạnh rằng chính sách tiền tệ nên phản ứng với tín hiệu giá thực sự ảnh hưởng đến chi phí sinh hoạt của người dân, chứ không phải với các số liệu thống kê méo mó hoặc dữ liệu lỗi thời. Quan điểm này hàm ý rằng Fed có thể xem xét nới lỏng chính sách sớm hơn để tránh kìm hãm nền kinh tế dựa trên những số liệu lạm phát gây hiểu nhầm.

Kết luận

Cuộc thảo luận tại Cambridge đã làm rõ sự phức tạp của việc đo lường kinh tế và tầm quan trọng của việc thực hiện đúng. Phân tích của Miran nhấn mạnh rằng số liệu lạm phát không chỉ là con số; chúng là sản phẩm của các lựa chọn phương pháp có thể ảnh hưởng mạnh đến quyết định chính sách. Bằng cách chỉ ra độ trễ trong lạm phát nhà ở và sự tồn tại của lạm phát ảo trong chỉ số PCE, ông thách thức cách diễn giải truyền thống và kêu gọi điều chỉnh cách Fed đánh giá điều kiện kinh tế.

Đối với các nhà hoạch định chính sách, nhà kinh tế và công chúng, thông điệp rõ ràng: hiểu rõ các chi tiết đằng sau số liệu lạm phát là điều then chốt để xây dựng chính sách tiền tệ hiệu quả. Khi nền kinh tế Mỹ điều chỉnh sau đại dịch với những biến động trong thị trường nhà ở, xu hướng dân số và giá trị tài sản, khả năng phân biệt giữa áp lực giá thực và ảo sẽ là yếu tố thiết yếu để hướng tới tăng trưởng và ổn định bền vững.