Trong bản Triển vọng Kinh tế mới nhất do Tổng Thư ký OECD Mathias Cormann trình bày, tổ chức này đưa ra đánh giá toàn diện về nền kinh tế toàn cầu, xác định các điểm dễ tổn thương, ưu tiên chính sách và chiến lược thúc đẩy tăng trưởng. Bài trình bày nhấn mạnh sự cân bằng tinh tế mà các nhà hoạch định chính sách phải duy trì giữa việc bảo đảm lợi ích kinh tế từ thị trường mở và giải quyết các rủi ro mới nổi.

Gia tăng các điểm dễ tổn thương tài chính

Một trong những mối quan ngại chính là sự gia tăng mức độ tiếp xúc của thị trường toàn cầu với các cú sốc, đặc biệt thông qua sự phát triển nhanh chóng của tiền điện tử. Khối lượng giao dịch stablecoin đã tăng hơn gấp đôi từ 2023 đến 2024, với các tổ chức phát hành trở thành những nhà nắm giữ đáng kể trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ. Sự liên kết giữa tài sản kỹ thuật số và công cụ tài chính truyền thống làm tăng nguy cơ rằng suy giảm trên thị trường tiền điện tử có thể kích hoạt làn sóng bán tháo trái phiếu chính phủ, gây áp lực lên thanh khoản. Các tổ chức tài chính phi ngân hàng cũng mở rộng vai trò, với tín dụng tư nhân đạt khoảng 11% khoản vay doanh nghiệp của ngân hàng. Các nhà quản lý được khuyến nghị tăng cường giám sát, thu thập dữ liệu kịp thời và tiến hành kiểm tra sức chịu đựng để giảm thiểu rủi ro hệ thống.

Chính sách thương mại và hợp tác toàn cầu

Cormann nhấn mạnh rằng đối thoại mang tính xây dựng giữa các quốc gia là cần thiết để giải quyết căng thẳng thương mại. Thị trường mở, hoạt động tốt góp phần nâng cao mức sống và tăng trưởng, nhưng cần giải quyết các vấn đề về thực hành thương mại không công bằng, khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và an ninh kinh tế. Mô phỏng của OECD cho thấy việc giảm thuế quan toàn cầu 1,5 điểm phần trăm có thể tăng GDP 0,3% trong vòng ba năm và giảm lạm phát hơn hai điểm phần trăm. Khuyến nghị rõ ràng: chính phủ cần hợp tác song phương và đa phương để làm cho các thỏa thuận thương mại công bằng hơn, đồng thời giữ nguyên lợi ích của thị trường mở và thương mại dựa trên luật lệ.

Cảnh giác trong chính sách tiền tệ

Các ngân hàng trung ương đối mặt với thách thức cân bằng giữa việc cắt giảm lãi suất và cảnh giác trước nguy cơ lạm phát quay trở lại. Trong khi hầu hết các nền kinh tế tiên tiến dự kiến duy trì hoặc giảm lãi suất, Nhật Bản nổi bật với dự báo tăng từ 0,5% lên 2% vào năm 2027 khi lạm phát ổn định ở mức mục tiêu. OECD khuyến cáo cần sẵn sàng điều chỉnh chính sách trước những yếu kém bất ngờ của thị trường lao động hoặc sự gia tăng lạm phát, đảm bảo chiến lược tiền tệ thích ứng với điều kiện thay đổi.

Kỷ luật tài khóa và quản lý nợ

Bền vững tài khóa là vấn đề cấp bách. Nợ công ở các nước OECD đã tăng từ 73% GDP năm 2007 lên 111% năm 2024, với các nền kinh tế mới nổi G20 tăng từ 54% lên 70%. Chi phí trả lãi vay tăng, trung bình đạt 3,3% GDP ở hai phần ba số nước OECD, cho thấy sự cần thiết phải kiểm soát tăng trưởng chi tiêu, cải thiện hiệu quả và hướng lợi ích xã hội đến đúng đối tượng. Việc phân bổ lại chi tiêu cho các lĩnh vực thúc đẩy cơ hội và tăng trưởng là cần thiết để tái tạo không gian tài khóa và chuẩn bị cho các cú sốc tương lai.

Cải cách cơ cấu và tăng năng suất

Tăng trưởng tiềm năng GDP bình quân đầu người ở OECD đã giảm xuống 1,4%, so với 2,2% cuối những năm 1990. Trong khi tạo việc làm đã hỗ trợ tăng trưởng, đóng góp từ năng suất và đầu tư đã giảm. Cải cách quy định được xác định là công cụ mạnh mẽ để hồi sinh tăng trưởng, với ưu tiên giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy định và hạ rào cản gia nhập trong các ngành dịch vụ. Ước tính của OECD cho thấy việc điều chỉnh quy định thương mại bán lẻ theo các nước có tính cạnh tranh cao nhất có thể tăng năng suất lao động lên tới 2,3%, trong khi nới lỏng quy định dịch vụ chuyên nghiệp có thể tăng 1,6% trung bình.

Xu hướng đầu tư và khả năng chống chịu kinh tế

Bài trình bày cũng đề cập đến khả năng chống chịu của một số nền kinh tế, đặc biệt là Hoa Kỳ, nơi nhu cầu trong nước mạnh mẽ và đầu tư vào hạ tầng liên quan đến AI đã bù đắp một phần tác động tiêu cực từ thuế quan và bất ổn chính sách. Các doanh nghiệp đã sử dụng hàng tồn kho và biên lợi nhuận để giảm bớt tác động tăng giá, trong khi chính sách vĩ mô hỗ trợ đã mang lại sự ổn định bổ sung. Sự bùng nổ đầu tư vào AI, bao gồm trung tâm dữ liệu và mua sắm thiết bị, là minh chứng cho việc tiến bộ công nghệ có thể thúc đẩy hoạt động kinh tế bất chấp áp lực bên ngoài.

Kết luận

OECD dự báo chỉ tác động tiêu cực nhẹ từ các cú sốc thương mại gần đây và sự bất định cao trong hai năm tới, nhưng cảnh báo rằng tăng trưởng sẽ vẫn thấp so với tiêu chuẩn lịch sử. Để nâng cao hiệu quả kinh tế và cải thiện mức sống, các quốc gia phải hành động quyết đoán và hợp tác, giải quyết rủi ro tiềm ẩn, duy trì kỷ luật tài khóa và thực hiện cải cách cơ cấu tham vọng. Thông điệp rõ ràng: thịnh vượng toàn cầu bền vững phụ thuộc vào các biện pháp chính sách chủ động, phối hợp và thích ứng với thực tế kinh tế đang thay đổi.