Trong những tháng gần đây, các nhà phân tích kinh tế ngày càng đưa ra cảnh báo về một cuộc khủng hoảng tài chính đang đến gần, dự kiến xảy ra vào năm 2026. Một chuyên gia kinh tế nổi bật cho rằng đợt suy thoái này có thể nghiêm trọng hơn cả cú sụp đổ năm 2008, với nguyên nhân chính là mức nợ tư nhân chưa từng có và những yếu kém cấu trúc trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Nợ tư nhân tăng cao và tiền lương trì trệ

Hiện nay, nợ hộ gia đình Mỹ đã vượt mốc 18 nghìn tỷ USD, con số cao hơn nhiều so với các kỷ lục trước đây. Trong khi tiền lương của người lao động trung bình hầu như không tăng, giá nhà lại leo thang chóng mặt, tạo ra khoảng cách ngày càng lớn giữa thu nhập và chi phí sinh hoạt. Sự mất cân đối này buộc nhiều hộ gia đình phải dựa vào tín dụng, gia tăng rủi ro trước các cú sốc kinh tế. Chuyên gia nhấn mạnh rằng nợ tư nhân, chứ không phải nợ chính phủ, mới là yếu tố quan trọng hơn trong việc gây ra khủng hoảng tài chính. Dữ liệu lịch sử cho thấy các đợt tăng vọt nợ tư nhân đã xảy ra trước cả Đại khủng hoảng và khủng hoảng năm 2008, ngay cả khi nợ chính phủ ở mức thấp.

Vai trò của tín dụng trong tổng cầu

Trái ngược với lý thuyết kinh tế chính thống vốn thường xem nhẹ tác động vĩ mô của tín dụng tư nhân, phân tích này nhấn mạnh vai trò của ngân hàng trong việc tạo ra tiền thông qua cho vay. Khi ngân hàng cấp khoản vay, họ mở rộng nguồn cung tiền, cho phép người vay chi tiêu vào hàng hóa, dịch vụ và tài sản. Hoạt động chi tiêu này thúc đẩy tổng cầu và thu nhập, nhưng đồng thời cũng thổi phồng giá tài sản, đặc biệt là thị trường nhà ở. Trong năm thập kỷ qua, phần lớn tín dụng đã được đổ vào các hoạt động đầu cơ tài sản thay vì đầu tư sản xuất, tạo ra bong bóng dễ vỡ.

Mối tương quan giữa tín dụng và việc làm

Dữ liệu thực nghiệm cho thấy mối tương quan nghịch mạnh mẽ giữa sự thay đổi nợ tư nhân và tỷ lệ thất nghiệp. Những giai đoạn tín dụng tăng thường trùng với thời kỳ thất nghiệp giảm, trong khi tín dụng co lại lại gắn liền với mất việc làm. Từ năm 1990 đến 2012, mối tương quan này đạt mức -0,93, củng cố lập luận rằng dòng tín dụng tác động trực tiếp đến hoạt động kinh tế. Mối quan hệ này phù hợp với giả thuyết bất ổn tài chính của Hyman Minsky, cho rằng những thời kỳ ổn định kéo dài khuyến khích vay mượn rủi ro hơn, cuối cùng dẫn đến bất ổn.

Vì sao năm 2026 có thể tồi tệ hơn

Cảnh báo cho năm 2026 xuất phát từ nhiều yếu tố hội tụ: nợ tư nhân trên GDP ở mức kỷ lục, thị trường nhà ở mang tính đầu cơ, tiền lương thực tế trì trệ và môi trường chính trị bị chia rẽ với tình trạng bế tắc ngân sách. Khi chính phủ Mỹ đã từng trải qua các đợt đóng cửa và gặp khó khăn trong việc đáp ứng nghĩa vụ tài chính, khả năng ứng phó khủng hoảng bị suy giảm. Nếu tăng trưởng tín dụng chững lại hoặc đảo chiều mạnh, sự suy giảm tổng cầu có thể gây thất nghiệp diện rộng và sụp đổ giá tài sản. Quan điểm của chuyên gia thách thức tư duy kinh tế truyền thống, kêu gọi các nhà hoạch định chính sách và công chúng theo dõi sát sao mức nợ tư nhân như các chỉ số kinh tế khác.

Khi năm 2026 đến gần, phân tích này vừa là lời cảnh báo, vừa là lời kêu gọi hành động. Nhận thức rõ vai trò trung tâm của nợ tư nhân trong chu kỳ kinh tế có thể là chìa khóa để giảm thiểu mức độ nghiêm trọng của đợt suy thoái sắp tới. Liệu cảnh báo này có được lắng nghe hay không vẫn là điều chưa chắc chắn, nhưng hậu quả của việc bỏ qua có thể sẽ rất nghiêm trọng.