Sau báo cáo Chỉ số Chi tiêu Tiêu dùng Cá nhân (PCE) tháng 9, cho thấy lạm phát tăng 2,8% so với cùng kỳ năm trước, thị trường tài chính đang sôi động với những dự đoán về động thái tiếp theo của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Con số này đánh dấu tốc độ nhanh nhất kể từ mùa xuân năm 2024 và là chỉ báo kinh tế quan trọng cuối cùng trước cuộc họp tháng 12 của Fed. Dù lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu dài hạn 2% của Fed, các nhà đầu tư ngày càng tin rằng một đợt cắt giảm lãi suất sắp diễn ra.

Xu hướng lạm phát và tác động của thuế quan

Nhà kinh tế Ed Yardeni nhận định lạm phát có thể đã giảm xuống gần 2% nếu không có các thuế quan được áp dụng đầu năm nay. Lạm phát hàng hóa lâu bền, vốn đang giảm vào đầu năm, đã đảo chiều do những biện pháp thương mại này. Yardeni cho rằng sự tăng này chỉ là hiện tượng tạm thời và dự báo lạm phát sẽ giảm về gần mục tiêu của Fed trong năm tới. Triển vọng này mang lại cho ngân hàng trung ương cảm giác có dư địa để cắt giảm lãi suất, dù Yardeni nghi ngờ liệu hành động đó có thực sự cần thiết khi nền kinh tế vẫn đang hoạt động tốt.

Khả năng xảy ra một đợt cắt giảm mang tính “diều hâu”

Trong khi thị trường kỳ vọng một đợt giảm 0,25 điểm phần trăm vào ngày 10 tháng 12, Yardeni cảnh báo rằng đây có thể là một “đợt cắt giảm diều hâu” với những tiếng nói phản đối trong nội bộ Fed. Một số nhà hoạch định chính sách có thể đề xuất hoãn cắt giảm thêm cho tới năm sau, lo ngại việc nới lỏng quá nhanh sẽ gây bất ổn tài chính hoặc thổi phồng bong bóng tài sản, đặc biệt là cổ phiếu. Tuy nhiên, dữ liệu lạm phát vẫn củng cố lập luận cho ít nhất một đợt giảm nhẹ, ngay cả khi giọng điệu của Fed vẫn thận trọng.

Phản ứng của thị trường và các yếu tố kích thích kinh tế

Nếu xuất hiện bất đồng, Yardeni dự đoán chỉ có biến động nhẹ và ngắn hạn. Nhà đầu tư đã dự đoán khả năng có thêm một đợt cắt giảm ngay trong tháng 1, điều này có thể giảm bớt tác động tiêu cực. Ngoài chính sách tiền tệ, Yardeni chỉ ra một số yếu tố có thể kích thích kinh tế trong năm tới: cắt giảm thuế, các sự kiện lớn như World Cup và lễ kỷ niệm 250 năm thành lập Hoa Kỳ. Những yếu tố này có thể thúc đẩy chi tiêu tiêu dùng và tăng trưởng, thậm chí mang lại mức tăng hai con số cho chỉ số S&P 500.

Thách thức về khả năng chi trả

Dù lạc quan về xu hướng lạm phát, Yardeni cảnh báo khả năng chi trả vẫn là vấn đề cấp bách. Giá cả đã tăng hơn 20% kể từ khi đại dịch bắt đầu, và dù thu nhập bình quân theo giờ tăng nhẹ hơn, nhiều người có thu nhập dưới mức trung bình vẫn không theo kịp chi phí. Người lao động trẻ gặp khó khăn đặc biệt, với tỷ lệ thất nghiệp ở nhóm 20-24 tuổi gần như tăng gấp đôi trong năm qua. Yardeni mô tả đây là tình huống “báo động đỏ” đối với chính quyền, với hệ quả chính trị có thể ảnh hưởng đến quyền kiểm soát Hạ viện trong các cuộc bầu cử sắp tới.

Giá năng lượng cho thấy bức tranh hỗn hợp: giá xăng giảm nhưng giá điện và phí bảo hiểm ô tô, nhà ở, bảo hiểm nhân thọ lại tăng mạnh. Yardeni cho rằng vấn đề khả năng chi trả mang tính chính trị nhiều hơn kinh tế, vì chi tiêu tiêu dùng vẫn khá mạnh dù niềm tin thấp. Tuy nhiên, sự bất mãn kéo dài với chi phí sinh hoạt có thể ảnh hưởng tới tâm lý cử tri.

AI, độ rộng thị trường và Bitcoin

Khi bàn về động lực thị trường, Yardeni nhận thấy sự thay đổi trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Nhóm “Magnificent Seven” các công ty công nghệ lớn đã dẫn dắt tăng trưởng, nhờ nhận thức về vị thế dẫn đầu AI. Tuy nhiên, cạnh tranh đang gia tăng và nhà đầu tư có thể bắt đầu chú ý tới nhóm “Impressive 493” trong S&P 500. Các công ty này có thể tận dụng AI để nâng cao năng suất và lợi nhuận, mở rộng đà tăng ra ngoài một nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn.

Yardeni cũng lưu ý mối quan hệ đang thay đổi giữa Bitcoin và thị trường cổ phiếu, cho thấy vai trò ngày càng lớn của nó trong danh mục đầu tư đa dạng. Dù không phải trọng tâm phân tích, nhận xét này nhấn mạnh tính liên kết của thị trường tài chính hiện đại.

Tóm lại, kỳ vọng về việc Fed cắt giảm lãi suất tháng 12 phản ánh sự kết hợp phức tạp giữa dữ liệu lạm phát, tác động thuế quan, yếu tố chính trị và các kích thích kinh tế rộng hơn. Dù Fed chọn cách tiếp cận thận trọng hay mạnh mẽ, những tháng tới sẽ tiếp tục là cuộc tranh luận về vai trò của chính sách tiền tệ trong việc duy trì tăng trưởng đồng thời giải quyết thách thức về khả năng chi trả. Nhà đầu tư sẽ theo dõi sát sao, cân bằng giữa lạc quan về triển vọng năm 2025 và cảnh giác với các rủi ro tiềm ẩn.