Trong những năm gần đây, thị trường vật sưu tầm đã bùng nổ, được thúc đẩy bởi sự hoài niệm, văn hóa người nổi tiếng và mong muốn lưu giữ ký ức của con người. Từ áo đấu có chữ ký đến thẻ bài hiếm, những món đồ này không chỉ đơn thuần là kỷ vật—chúng là những kết nối hữu hình với những khoảnh khắc, con người và cảm xúc mang ý nghĩa sâu sắc đối với người sưu tầm. Trong cuộc trò chuyện sâu sắc giữa nhà phân tích tài chính Nick và Ben Beer, người sáng lập Golden State Memorabilia, những yếu tố kinh tế và tâm lý đứng sau hiện tượng này được làm rõ.

Kết nối cảm xúc là động lực cốt lõi

Nhu cầu đối với vật sưu tầm bắt nguồn từ mối liên kết cảm xúc sâu sắc giữa người hâm mộ và những nhân vật họ ngưỡng mộ. Ben Beer nhấn mạnh rằng mọi người mua kỷ vật không chỉ vì giá trị vật chất mà còn vì sự cộng hưởng mà nó mang lại. Dù là chiến thắng vô địch của Kobe Bryant hay sự nghiệp âm nhạc kéo dài hàng thập kỷ của Taylor Swift, những món đồ này tượng trưng cho những trải nghiệm chung, thành tựu và nguồn cảm hứng. Việc sở hữu một món đồ có chữ ký là cách hữu hình để kéo dài mối liên kết ấy—chữ ký trở thành sự thể hiện vật chất của sự ngưỡng mộ và tôn trọng.

Mối liên kết này thường mạnh mẽ hơn trong những cột mốc sự nghiệp quan trọng. Các chuyến lưu diễn chia tay, phát hành album mới hay xuất hiện trước công chúng có thể tạo ra làn sóng quan tâm, khi người hâm mộ muốn lưu giữ khoảnh khắc. Ví dụ, việc Kobe Bryant giải nghệ năm 2016 đã thúc đẩy nhu cầu mạnh mẽ đối với kỷ vật của anh, tương tự như tour diễn và album mới của Taylor Swift gần đây. Những sự kiện này giữ cho người nổi tiếng xuất hiện trong mắt công chúng, củng cố sự gắn kết cảm xúc và kích thích mua sắm.

Vai trò của văn hóa và truyền thông

Truyền thông đóng vai trò đáng kể trong việc thúc đẩy nhu cầu vật sưu tầm. Khi người nổi tiếng bước vào những lĩnh vực văn hóa mới, họ thu hút khán giả vượt ra ngoài nhóm người hâm mộ truyền thống. Ben chỉ ra rằng mối quan hệ của Taylor Swift với cầu thủ NFL Travis Kelce đã làm tăng sự quan tâm đến hàng hóa của Kansas City Chiefs, bao gồm cả các sản phẩm liên quan đến Patrick Mahomes. Hiệu ứng giao thoa này đưa những người tiêu dùng mới vào các thị trường mà họ có thể chưa từng quan tâm trước đây, mở rộng phạm vi của kỷ vật thể thao và giải trí.

Tương tự, NBA đã hưởng lợi từ sự chú ý truyền thông kéo dài đối với các ngôi sao như LeBron James và Stephen Curry. Khi những vận động viên này đạt đến đỉnh cao, giá trị đội bóng tăng và sự gắn kết của người hâm mộ trở nên sâu sắc hơn. Sự chuyển mình của Golden State Warriors từ tầm thường thành một đội bóng trị giá hàng tỷ đô la phản ánh sự vươn lên của Curry, cho thấy sức mạnh cá nhân có thể nâng cao cả uy tín đội bóng lẫn sức hút của vật sưu tầm.

Yếu tố kinh tế so với cảm xúc

Mặc dù điều kiện kinh tế tổng thể có thể ảnh hưởng đến chi tiêu tùy ý, Ben cho rằng cảm xúc vẫn là yếu tố chính thúc đẩy vật sưu tầm. Khác với hàng hóa, vốn biến động theo chu kỳ thị trường, kỷ vật mang giá trị cảm xúc vẫn giữ nguyên giá trị thông qua ý nghĩa cá nhân. Lãi suất, xu hướng thị trường chứng khoán hay tăng trưởng GDP có thể tác động đến một số người mua ở mức độ nhỏ, nhưng động lực cốt lõi vẫn là phần thưởng cảm xúc khi sở hữu một phần của lịch sử.

Sự khác biệt này rất quan trọng để hiểu vật sưu tầm như một loại tài sản. Vật sưu tầm dựa trên hàng hóa có thể phụ thuộc nhiều hơn vào sự khan hiếm và giá trị vật chất, nhưng những món đồ dựa trên cảm xúc lại phát triển nhờ câu chuyện và sự kết nối. Một chiếc áo đấu có chữ ký của cầu thủ được yêu thích có thể không có giá trị vật chất lớn, nhưng sức nặng cảm xúc của nó có thể khiến nó vô giá đối với đúng người.

Trưng bày, tặng quà và sự cộng hưởng xã hội

Cách người sưu tầm tương tác với món đồ của họ càng làm tăng sức hút. Việc trưng bày kỷ vật trong nhà hoặc văn phòng biến chúng thành điểm nhấn trò chuyện, tuyên ngôn cá nhân và biểu tượng của bản sắc. Chữ ký được đóng khung, thẻ bài được bảo quản trong hộp hoặc bản in giới hạn trở thành một phần môi trường của người sưu tầm, củng cố mối liên kết với nhân vật.

Tặng quà cũng góp phần lan tỏa văn hóa vật sưu tầm. Trao tặng một món đồ có chữ ký cho người hâm mộ khác có thể tạo hoặc củng cố mối quan hệ, truyền tải sự cộng hưởng từ người này sang người khác. Những trao đổi này vượt ra ngoài giao dịch tài chính, gắn vật sưu tầm vào kết cấu xã hội của cộng đồng.

Tương lai của vật sưu tầm

Trong tương lai, thị trường vật sưu tầm dựa trên cảm xúc có khả năng duy trì sự bền bỉ. Khi những ngôi sao mới xuất hiện và các khoảnh khắc văn hóa diễn ra, những làn sóng kỷ vật mới sẽ tiếp tục thu hút trí tưởng tượng của công chúng. Sự giao thoa giữa thể thao, giải trí và truyền thông đảm bảo dòng chảy liên tục của những câu chuyện nuôi dưỡng sự kết nối cảm xúc.

Tuy nhiên, người mua cần lưu ý về tính xác thực và nguồn gốc. Giá trị của chữ ký hoặc món đồ hiếm phụ thuộc vào tính hợp pháp của nó, khiến nguồn cung uy tín trở nên thiết yếu. Đối với những ai tìm kiếm tiềm năng đầu tư, việc hiểu rõ sự khác biệt giữa vật sưu tầm dựa trên hàng hóa và dựa trên cảm xúc sẽ giúp đưa ra quyết định thông minh hơn.

Cuối cùng, kinh tế của vật sưu tầm ít liên quan đến cung cầu theo nghĩa truyền thống mà nhiều hơn về khát vọng bền bỉ của con người muốn lưu giữ những khoảnh khắc quan trọng. Dù đó là quả bóng rổ có chữ ký của Stephen Curry hay album giới hạn của Taylor Swift, những món đồ này là lời nhắc nhở lâu dài về những con người và câu chuyện đã định hình cuộc sống của chúng ta.